Walnootboorvlieg rukt op in Nederland

88809_w844_r844-475_502d192Foto: Buchstapler, Wikimedia Commons/ CC BY-SA 4.0

Dit jaar duiken er opmerkelijk veel waarnemingen van de zogenoemde walnootboorvlieg (Rhagoletis completa) op. De vlieg lijkt zich vooral in Limburg en Brabant prima thuis te voelen gezien het grote aantal meldingen uit het zuidoosten des lands. Het insect dankt zijn naam vooral aan de eetgewoonten van de larven. Die snoepen namelijk graag van de bolsters van de noten, waardoor de bolster uiteindelijk verkleurt. De walnoorboorvlieg is een invasieve exoot die in 2015 voor het eerst binnen onze landsgrenzen werd gesignaleerd. Het beestje komt van origine uit Noord-Amerika. In Europa wordt de vlieg beschouwd als een milde schadesoort.

Uit Syrische dierentuin geredde tijgers naar Friesland

Tigerpose-200x300Twee geredde tijgers uit Syrië worden vanaf maandag ondergebracht bij een opvangcentrum voor katachtigen in het Friese Nijeberkoop. De beesten komen uit een door de oorlog beschadigde dierentuin bij de Syrische stad Aleppo. De tijgers maken deel uit van een grotere groep dieren (die verder bestaat uit onder meer leeuwen, hyena’s en beren) die uit de dierentuin is gered en via Turkije bij een opvangcentrum in Jordanië is ondergebracht. Naar verwachting landen de tijgers, die luisteren naar de namen Sultan en Sayeeda, maandag aan het begin van de middag op Schiphol.  Daarna zullen ze worden overgebracht naar het Felida Big Cat Centre in Friesland.

Dirk van der Meulen wint Jan Wolkers Prijs voor wolvenboek

De Jan Wolkers Prijs 2017, die jaarlijks wordt uitgereikt aan de schrijver van het beste natuurboek, gaat dit jaar naar het boek De Kinderen van de nacht, over wolven en mensen van Dik van der Meulen. Karina Wolkers reikte de prijs uit tijdens een live-uitzending van het NPO Radio 1-programma Vroege Vogels in kasteel Oud-Poelgeest in Oegstgeest. De kinderen van de nacht, verschenen bij uitgeverij Querido, is het verslag van een zoektocht naar de wilde wolf, naar de wolf van Roodkapje, én ook naar de wolf in de mens. Het resultaat is een evenwichtige natuur- en cultuurhistorie van de wolf. Juryvoorzitter Jean-Pierre Geelen over de winnaar: “Van der Meulen heeft op sublieme wijze lichtheid weten te paren met diepgang. De lezer wordt door de bezieling van de auteur meegevoerd in een haast sprookjesachtige wereld die hij of zij niet eerder zo grondig en gedetailleerd leerde kennen. Het boek dat al met al een grootse prestatie genoemd mag worden, wordt met liefde bekroond.”

Gekweekte stekelroggen uitgezet in Oosterschelde

Foto: Hans Hillewaert, Wikimedia Commons/CC BY-SA 4.0

266px-Raja_clavata_(juv)Vandaag zijn in de Oosterschelde stekelroggen (Raja clavata) uitgezet die in aquaria op het vasteland zijn gekweekt. De roggen zijn gemerkt, waardoor vissers eventuele vangsten kunnen doorgeven. Het is de bedoeling dat de komende jaren nog zo’n duizend stekelroggen gaan volgen. Vijf organisaties, te weten het Wereld Natuur Fonds (WNF), Sportvisserij Nederland, de Dutch Shark Society, Blue Linked en Stichting De Noordzee,, willen onderzoeken of ze op deze manier bedreigde roggen- en ook haaienpopulaties weer op een gezond niveau kunnen brengen.

Bedreigde schildpad maakt spectaculaire comeback

Foto: Kevin Ho, Wikimedia Commons/CC BY-SA 2.0

220px-Geochelone_platynota_-Toronto_Zoo,_Ontario,_Canada-8aBegin deze eeuw leek de alleen in de droge zone van Myanmar voorkomende Birmese schildpad (Geochelone platynota) nog gedoemd tot uitsterving. Door de druk op hun leefgebied en de vraag naar schildpaddenvlees in Myanmar en China, waren er rond de eeuwwisselingen nog maar enkele honderden exemplaren van de soort over. Maar een intensief fokprogramma, dat in 2004 werd opgestart, heeft ervoor gezorgd dat het tij voor de Birmese sterschildpad radicaal is gekeerd. Het aantal exemplaren is inmiddels namelijk gestegen naar veertienduizend. Tot nu toe zijn ruim 750 schildpadden weer in het wild uitgezet.

Visetende vogels verspreiden plantenzaden

AalscholverNa anderhalve eeuw (Charles Darwin gooide het balletje in de negentiende eeuw al op) is er eindelijk sluitend bewijs voor de theorie dat visetende vogels helpen bij de verspreiding van plantenzaden. Wanneer een vogel een vis eet die zaden in zijn maag heeft, worden de plantendelen alsnog met succes verspreid (secundaire dispersie). De zaden komen hierdoor op plekken terecht waar ze anders nooit zouden komen. Aquatisch ecoloog Casper van Leeuwen(NIOO-KNAW) en een team van internationale onderzoekers zochten naar bewijs voor de theorie van Darwin door te kijken naar aalscholvers. Een aalscholver eet ongeveer 500 gram vis per dag. Hij kan niet alles verteren en braakt een gedeelte van zijn voedsel uit in de vorm van een braakbal. Deze pakketjes kunnen goed onderzocht worden. Op zeven plaatsen in Europa bestudeerden Van Leeuwen en zijn collega’s aalscholverkolonies.

Duizenden jonge adélliepinguïns dood in Zuidpoolgebied

Foto: Stan Shebs, Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

266px-Adelie_PenguinDuizenden adélliepinguïnkuikens op de Zuidpool zijn begin 2017 doodgehongerd. Vanwege een ongebruikelijk dikke laag zeeijs voor de tijd van het jaar moesten hun ouders bovengemiddeld grote afstanden afleggen om voedsel te vinden. Milieubeschermers hebben het ‘catastrofale broedfalen’ vrijdag bekendgemaakt. Franse onderzoekers gesteund door het Wereld Natuur Fonds (WNF) bestuderen sinds 2010 een kolonie van achttienduizend paren adélliepinguïns in Oost-Antarctica. Na het meest recente broedseizoen, de Antarctische zomer van begin dit jaar, ontdekten ze dat in totaal maar twee kuikens in leven waren gebleven. Volgens Yan Ropert-Coudert, een pinguïnonderzoeker bij het naast de pinguïnkolonie gelegen Dumont D’Urville-onderzoeksstation, heeft de Antarctische regio te maken met de gevolgen van klimaatverandering. Die zou hebben geleid tot het afbreken van de Mertz-gletsjer in 2010. Door deze ontwikkeling is het open water, waar de zeevogels hun voedsel halen, verder van de broedplaatsen komen te liggen. De gevolgen laten zich raden: de ouders zijn te laat terug uit zee om hun jongen tijdig te voeden.

Poema’s zijn socialer dan gedacht

Foto: Bas Lammers, Wikimedia Commons/CC BY 2.0

266px-Puma_facePoema’s (Puma concolor) staan vooral bekend als einzelgängers, solitaire zwervers zonder een sterke sociale inborst. Hoewel dit beeld deels klopt, wijst nieuw onderzoek uit dat de katten toch wat socialer zijn dan lange tijd werd gedacht. De dieren gaan bijvoorbeeld geregeld samen aan de dis en knopen ook wel vaker langdurige relaties met elkaar aan. Tot nu toe namen wetenschappers aan dat poema’s elkaar alleen opzochten om te paren of te vechten om territorium. Wetenschappers kwamen tot die conclusies door dertien poema’s in de Amerikaanse staat Wyoming te volgen met behulp van halsbanden die uitgerust zijn met GPS-trackers.

Warmere oceanen slecht voor clownvissen

Foto: Nick Hobgood, Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

Amphiprion_ocellaris_(Clown_anemonefish)_PNG_by_Nick_HobgoodDe opwarming van de aarde mist ook haar uitwerking op de wereldzeeën niet. Het oceaanwater wordt namelijk ook steeds warmer, waardoor veel koraalriffen langzaam maar zeker ten onder gaan aan verbleking. Maar warmere oceanen zijn niet alleen nadelig voor koralen. Ook zeeanemonen hebben onder het verschijnsel te lijden. En dat is weer slecht nieuws voor de charismatische visjes die wereldberoemd zijn geworden door de animatiekraker Finding Nemo. De clownvissen (ook bekend onder de namen driebandanemoonvis en harlekijnvisje) die de inspiratie voor Nemo vormen zijn namelijk afhankelijk van anemonen. De kleurrijke rifvissen onderhouden een symbiotische relatie met zeeanemonen en gebruiken de bloemdieren als schuil- en voortplantingsplek. Wetenschappers bestudeerden zeeanemonen en clownvissen rond Frans-Polynesië ten tijde van de ongebruikelijk warme zomer van 2016. Ze gingen na hoeveel stress de clownvissen ((Amphiprion ocellaris) voor, tijdens en na verbleking van hun zeeanemoon hadden.

Albatrossen vliegen efficiënter door kleur vleugels

albatrosmetgespreidevleugels-300x200Albatrossen zijn ware oceaanreizigers die vaak weken- tot maandenlang over de eindeloze blauwe wildernis zweven. Door hun lange en smalle vleugels kunnen ze dat doen door optimaal gebruik te maken van de wind en zo weinig energie te verbruiken. Maar nieuw onderzoek toont dat ook de vleugelkleur een bijdrage levert aan de efficiënte vliegtechniek van de magnifieke zeevogels.