Categorie: "Natuur en wetenschap"

Bijvoeren koolmezen versnelt vogelevolutie

Foto: Sławek Staszczuk, Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

266px-Parus_major_mKoolmezen (Parus major) die worden bijgevoerd krijgen op den duur een langere snavel dan soortgenoten die geen extra voer krijgen. Een team van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW), Wageningen University en vier Britse universiteiten heeft deze genetische verandering ontdekt. De wetenschappers bekeken de verschillen tussen koolmezen in Groot-Brittannië, waar vogels voeren al heel lang een belangrijke ’tuinhobby’ is, en koolmezen op plekken Nederland waar de vogels niet of nauwelijks worden bijgevoerd. Ze denken dat de iets langere snavel koolmezen in staat stelt om gemakkelijker bij het voedsel te komen. De vogels met de langere snavels kregen bovendien meer jongen.

Volgezogen muggen ontsnappen vaak dankzij speciale vluchttechniek

Foto: James Gathany/CDC, Wikimedia Commons

266px-Aedes_AlbopictusMuggen die zich volop gelaafd hebben aan het bloed van hun slachtoffer, hanteren een speciale techniek om snel, ongezien en veilig weg te komen. De vluchtstrategie bestaat uit een combinatie van een extra snelle vleugelslag kort voor het opstijgen en het geleidelijk opvoeren van de druk met behulp van hun lange poten. Dit blijkt uit een donderdag gepubliceerd onderzoek van wetenschappers aan Wageningen University & Research en de University of California. De studie is terug te lezen in het Journal of Experimental Biology. Het onderzoek is onderdeel van een groter project waarin opgedane kennis wordt gebruikt voor de bestrijding van ziektes die verspreid worden door muggen.

Vijfpotige zwerfkat wordt geopereerd

Vorige week werd in Rotterdam een vijfpotige zwerfkat gevonden. Opmerkelijk, want zulke spelingen der natuur vind je natuurlijk niet elke dag. De extra poot gaat echter wel gepaard met een aantal gezondheidsproblemen. Zo heeft het vijfpotige dier veel last van bekken- en heupproblemen. Om de het dier te helpen, is de kat naar het dierenziekenhuis van de Universiteit Utrecht (UU) gebracht.

Amerikaanse alligators eten geregeld haaien

GatorkinyongaAmerikaanse alligators (Alligator mississippiensis) blijken in het zuiden van de Verenigde Staten regelmatig haaien buit te maken. Dat schrijven Amerikaanse biologen in het blad Southeastern Naturalist. De reptielen hebben zeker vier soorten op het menu staan, waaronder citroenhaaien, verpleegsterhaaien en stierhaaien. De onderzoekers baseren hun conclusies onder meer op de maaginhoud van meer dan vijfhonderd levende alligators. Van deze dieren werd de maag leeggepompt, terwijl de krokodilachtigen ook werden uitgerust met GPS-transmitters. Het hoofdvoedsel van de alligators bestaat uit kleinere vissen en schaaldieren, zo nu en dan aangevuld met vogels en zoogdieren die langs de waterkant komen drinken. Maar als ze de kans krijgen, voegen ze dus moeiteloos ook haaien aan hun dieet toe. Daar was tot voor kort alleen anekdotisch bewijs voor, maar de onderzoekers tonen nu voor het eerst overtuigend aan dat het vrij stelselmatig gebeurt.

Dolfijnen vertonen mensachtig gedrag door groot brein

Tuimelaarsduo-300x200Dolfijnen behoren tot de intelligentste diersoorten op aarde. Ze kunnen simpele werktuigen gebruiken bij de jacht, gedrag en gebruiken doorgeven aan volgende generaties (cultuur) en elkaar bij de naam noemen aan de hand van een per individu unieke fluittoon. Nieuw onderzoek wijst uit dat de intelligentie van dolfijnen en de complexiteit van hun cultuur vooral afhangt van de grootte van hun brein. Een grote hersenpan zorgt er bovendien voor dat het gedrag van dolfijnen in veel opzichten sterk op het onze lijkt. Hoe groter het brein van een dolfijnsoort is in verhouding tot de lichaamsgrootte, hoe meer hun gedrag op dat van mensen lijkt. Dat meldt een internationaal wetenschapsteam in een artikel dat is gepubliceerd in het tijdschrift Nature Ecology and Evolution. De wetenschappers verzamelden informatie over de leefwijze en de gemiddelde hersengrootte van negentig dolfijnsoorten. Ze onderzochten ook welk gedrag zowel bij dolfijnen als bij mensen en andere primaten voorkomt.

Visetende vogels verspreiden plantenzaden

AalscholverNa anderhalve eeuw (Charles Darwin gooide het balletje in de negentiende eeuw al op) is er eindelijk sluitend bewijs voor de theorie dat visetende vogels helpen bij de verspreiding van plantenzaden. Wanneer een vogel een vis eet die zaden in zijn maag heeft, worden de plantendelen alsnog met succes verspreid (secundaire dispersie). De zaden komen hierdoor op plekken terecht waar ze anders nooit zouden komen. Aquatisch ecoloog Casper van Leeuwen(NIOO-KNAW) en een team van internationale onderzoekers zochten naar bewijs voor de theorie van Darwin door te kijken naar aalscholvers. Een aalscholver eet ongeveer 500 gram vis per dag. Hij kan niet alles verteren en braakt een gedeelte van zijn voedsel uit in de vorm van een braakbal. Deze pakketjes kunnen goed onderzocht worden. Op zeven plaatsen in Europa bestudeerden Van Leeuwen en zijn collega’s aalscholverkolonies.

Poema’s zijn socialer dan gedacht

Foto: Bas Lammers, Wikimedia Commons/CC BY 2.0

266px-Puma_facePoema’s (Puma concolor) staan vooral bekend als einzelgängers, solitaire zwervers zonder een sterke sociale inborst. Hoewel dit beeld deels klopt, wijst nieuw onderzoek uit dat de katten toch wat socialer zijn dan lange tijd werd gedacht. De dieren gaan bijvoorbeeld geregeld samen aan de dis en knopen ook wel vaker langdurige relaties met elkaar aan. Tot nu toe namen wetenschappers aan dat poema’s elkaar alleen opzochten om te paren of te vechten om territorium. Wetenschappers kwamen tot die conclusies door dertien poema’s in de Amerikaanse staat Wyoming te volgen met behulp van halsbanden die uitgerust zijn met GPS-trackers.

Warmere oceanen slecht voor clownvissen

Foto: Nick Hobgood, Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

Amphiprion_ocellaris_(Clown_anemonefish)_PNG_by_Nick_HobgoodDe opwarming van de aarde mist ook haar uitwerking op de wereldzeeën niet. Het oceaanwater wordt namelijk ook steeds warmer, waardoor veel koraalriffen langzaam maar zeker ten onder gaan aan verbleking. Maar warmere oceanen zijn niet alleen nadelig voor koralen. Ook zeeanemonen hebben onder het verschijnsel te lijden. En dat is weer slecht nieuws voor de charismatische visjes die wereldberoemd zijn geworden door de animatiekraker Finding Nemo. De clownvissen (ook bekend onder de namen driebandanemoonvis en harlekijnvisje) die de inspiratie voor Nemo vormen zijn namelijk afhankelijk van anemonen. De kleurrijke rifvissen onderhouden een symbiotische relatie met zeeanemonen en gebruiken de bloemdieren als schuil- en voortplantingsplek. Wetenschappers bestudeerden zeeanemonen en clownvissen rond Frans-Polynesië ten tijde van de ongebruikelijk warme zomer van 2016. Ze gingen na hoeveel stress de clownvissen ((Amphiprion ocellaris) voor, tijdens en na verbleking van hun zeeanemoon hadden.

Albatrossen vliegen efficiënter door kleur vleugels

albatrosmetgespreidevleugels-300x200Albatrossen zijn ware oceaanreizigers die vaak weken- tot maandenlang over de eindeloze blauwe wildernis zweven. Door hun lange en smalle vleugels kunnen ze dat doen door optimaal gebruik te maken van de wind en zo weinig energie te verbruiken. Maar nieuw onderzoek toont dat ook de vleugelkleur een bijdrage levert aan de efficiënte vliegtechniek van de magnifieke zeevogels.

Negentien nieuwe gekkosoorten ontdekt in Myanmar

GekkohoedspruitSpannend nieuws voor de reptielenfreaks onder ons! Amerikaanse wetenschappers hebben tijdens een expeditie in Myanmar namelijk negentien nieuwe gekkosoorten aangetroffen. De hagedissen leven in een vlak gebied van slechts negentig bij vijftig vierkante kilometer groot. Het biotoop ligt op en rondom gigantische kalksteenrotsen. De vele soorten zijn waarschijnlijk ontstaan omdat de dieren op de verschillende kalksteenbrokken geïsoleerd leven en dus deels apart van elkaar zijn geïsoleerd. Dat melt Fauna and Flora International. De kalksteenrotsen waarop de gekko’s leven zijn in sommige gevallen meer dan vierhonderd meter hoog. Een behoorlijk obstakel dus voor een betrekkelijk kleine hagedis. De soorten die op de rotsblokken leven zijn wel perfect aangepast aan hun omgeving.