Categorie: "Mens en milieu"

Vleesconsumptie in Nederland niet verder gedaald

Illustratie: Wakker Dier

88842_w844_r844-475_3916e11De gemiddelde Nederlander verorberde in 2016 ongeveer evenveel vlees als in 2015, namelijk bijna 77 kilo (botten meegerekend) gemiddeld per persoon. Dat meldt de dierenwelzijnsorganisatie Wakker Dier op basis van onderzoek van Wageningen Economic Research. Van 2010 tot 2015 was er nog sprake van een dalende lijn. Die trend is nu dus gestopt. Het is wel duidelijk dat het consumeren van dergelijke hoeveelheden vlees vanuit duurzaamheidsoogpunt problematisch is. Maar de hoeveelheden die de gemiddelde Nederlander tot zich neemt, zijn volgens het Voedingscentrum ook ronduit ongezond. We aten bij elkaar namelijk 46 procent meer vlees dan wat de instelling als maximum adviseert. Dat vertaalt zich in de praktijk naar aantallen als ruim 6,5 miljoen varkens, 141.000 kalveren en 185 miljoen vleeskuikens per jaar.

Mijnbouw speelt verrassend grote rol bij ontbossing Amazonegebied

Foto: Wikimedia Commons/publiek domein

220px-Amazonie_deforestationDe mijnbouw speelt een verrassend belangrijke rol bij de ontbossing van het Amazonegebied. Zeker tien procent van de ontbossing tussen 2005 en 2015 in het grootste nog resterende, meest soortenrijke regenwoudsysteem ter wereld was te wijten aan de aanleg van mijnen.  Een groot deel van de schade werd aangericht ver buiten de gebieden die door de Braziliaanse overheid zijn aangewezen als plekken waar mijnactiviteiten mogen worden ondernomen. In het Amazonegebied worden veel mineralen gewonnen. In de afgelopen decennia zijn er dan ook veel mijnen aangelegd om bauxiet en ijzererts te winnen. De wetenschappers van de Amerikaanse University of Vermont berekenden de schade die de mijnen aanrichten door satellietbeelden van het Amazonegebied nauwgezet te bestuderen. In totaal analyseerden ze tien jaar aan gegevens over ontbossing.

Dolfijnen vertonen mensachtig gedrag door groot brein

Tuimelaarsduo-300x200Dolfijnen behoren tot de intelligentste diersoorten op aarde. Ze kunnen simpele werktuigen gebruiken bij de jacht, gedrag en gebruiken doorgeven aan volgende generaties (cultuur) en elkaar bij de naam noemen aan de hand van een per individu unieke fluittoon. Nieuw onderzoek wijst uit dat de intelligentie van dolfijnen en de complexiteit van hun cultuur vooral afhangt van de grootte van hun brein. Een grote hersenpan zorgt er bovendien voor dat het gedrag van dolfijnen in veel opzichten sterk op het onze lijkt. Hoe groter het brein van een dolfijnsoort is in verhouding tot de lichaamsgrootte, hoe meer hun gedrag op dat van mensen lijkt. Dat meldt een internationaal wetenschapsteam in een artikel dat is gepubliceerd in het tijdschrift Nature Ecology and Evolution. De wetenschappers verzamelden informatie over de leefwijze en de gemiddelde hersengrootte van negentig dolfijnsoorten. Ze onderzochten ook welk gedrag zowel bij dolfijnen als bij mensen en andere primaten voorkomt.

Duizenden jonge adélliepinguïns dood in Zuidpoolgebied

Foto: Stan Shebs, Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

266px-Adelie_PenguinDuizenden adélliepinguïnkuikens op de Zuidpool zijn begin 2017 doodgehongerd. Vanwege een ongebruikelijk dikke laag zeeijs voor de tijd van het jaar moesten hun ouders bovengemiddeld grote afstanden afleggen om voedsel te vinden. Milieubeschermers hebben het ‘catastrofale broedfalen’ vrijdag bekendgemaakt. Franse onderzoekers gesteund door het Wereld Natuur Fonds (WNF) bestuderen sinds 2010 een kolonie van achttienduizend paren adélliepinguïns in Oost-Antarctica. Na het meest recente broedseizoen, de Antarctische zomer van begin dit jaar, ontdekten ze dat in totaal maar twee kuikens in leven waren gebleven. Volgens Yan Ropert-Coudert, een pinguïnonderzoeker bij het naast de pinguïnkolonie gelegen Dumont D’Urville-onderzoeksstation, heeft de Antarctische regio te maken met de gevolgen van klimaatverandering. Die zou hebben geleid tot het afbreken van de Mertz-gletsjer in 2010. Door deze ontwikkeling is het open water, waar de zeevogels hun voedsel halen, verder van de broedplaatsen komen te liggen. De gevolgen laten zich raden: de ouders zijn te laat terug uit zee om hun jongen tijdig te voeden.

Warmere oceanen slecht voor clownvissen

Foto: Nick Hobgood, Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

Amphiprion_ocellaris_(Clown_anemonefish)_PNG_by_Nick_HobgoodDe opwarming van de aarde mist ook haar uitwerking op de wereldzeeën niet. Het oceaanwater wordt namelijk ook steeds warmer, waardoor veel koraalriffen langzaam maar zeker ten onder gaan aan verbleking. Maar warmere oceanen zijn niet alleen nadelig voor koralen. Ook zeeanemonen hebben onder het verschijnsel te lijden. En dat is weer slecht nieuws voor de charismatische visjes die wereldberoemd zijn geworden door de animatiekraker Finding Nemo. De clownvissen (ook bekend onder de namen driebandanemoonvis en harlekijnvisje) die de inspiratie voor Nemo vormen zijn namelijk afhankelijk van anemonen. De kleurrijke rifvissen onderhouden een symbiotische relatie met zeeanemonen en gebruiken de bloemdieren als schuil- en voortplantingsplek. Wetenschappers bestudeerden zeeanemonen en clownvissen rond Frans-Polynesië ten tijde van de ongebruikelijk warme zomer van 2016. Ze gingen na hoeveel stress de clownvissen ((Amphiprion ocellaris) voor, tijdens en na verbleking van hun zeeanemoon hadden.

Noordelijk oerbos gekapt voor zakdoekjes en wc-papier

Foto: Nick Lott, Wikimedia Commons/CC BY 2.0

88700_w844_r844-475_5940bb7Grote delen van oerbossen in Zweden, Finland en Rusland worden tegen de vlakte gewerkt om er zaken als zakdoekjes van Tempo, wc-papier van Edet en maandverband van Libresse van te maken. Dit meldt Greenpeace op basis van eigen onderzoek naar het bedrijf Essity, de op een na grootste producent van toiletpapier en zakdoekjes ter wereld. Volgens Greenpeace neemt Essity grondstoffen af van bedrijven die eeuwenoude bossen in het noorden van Scandinavië omhakken. De houtkapbedrijven zouden werken in bosgebieden die zijn beschermd of in aanmerking komen voor bescherming. Zo vernietigen ze het leefgebied van bedreigde diersoorten en planten. De bossen maken onderdeel uit van het Grote Noordelijke Woud, een enorme krans van naaldbossen net onder de Noordpool. Het woud strekt zich uit over drie continenten (Europa, Azië en Noord-Amerika).

Brazilië blokkeert mijnbouw in Amazonegebied

Foto: Neil Palmer/CIAT, Wikimedia Commons

Amazon_CIAT_2De regering van president Michel Temer draait het omstreden politieke besluit om mijnbouw toe te staan in de Amazone terug. Het besluit is een belangrijke overwinning voor milieuactivisten, die de verdere vernietiging van het immense regenwoud vreesden en fel protesteerden tegen de voorgenomen maatregel. In augustus werd het omstreden politieke besluit genomen om de winning van goud, ijzer en andere mineralen toe te staan in het Amazonegebied. Brazilië hoopte hiermee grote investeerders te trekken.

Steeds minder oude vissen in de zee

Foto: Albert Kok, Wikimedia Commons/publiek domein

300px-Merou5De overbevissing van de wereldzeeën heeft een duidelijke invloed op de opbouw van veel huidige vispopulaties. Een nieuwe studie van wetenschappers van de University of Washington laat namelijk zien dat oude vissen steeds zeldzamer worden. De reden laat zich raden: oude vissen worden het eerst buitgemaakt door vissers omdat ze het meeste opbrengen. Door die ontwikkeling bestaan steeds meer vispopulaties vooral uit jonge en halfwassen dieren. Waarschijnlijk gaan veel vissoorten door deze ontwikkeling problemen krijgen bij de voortplanting. De onderzoekers verzamelden hun informatie door de vangsten van tientallen visbedrijven na te gaan en eerdere studies naar de leeftijdssamenstelling van vissen te analyseren. De leeftijd van vissen kan worden bepaald door de zogenaamde otolieten (een soort steentjes) in het binnenoor te bestuderen.

Nieuwe Rode Lijst: ruim 25.000 soorten met uitsterven bedreigd

NyalaDe nieuwe Rode Lijst van de IUCN is uit en herbergt 25.062 bedreigde dier- en plantensoorten. Wat vooral opvalt aan de lijst is de aanwezigheid van vijf Noord-Amerikaanse leden van het wijdverspreide geslacht Fratinus  (de welbekende essen) en vijf, voorheen veilig gewaande Afrikaanse antilopensoorten. “Zelfs soorten waarvan we dachten dat ze nog in ruime aantallen aanwezig waren, zoals bepaalde antilopen in Afrika of essen in de VS, lopen inmiddels een groot risico op uitsterven,” stelt directeur-generaal van de International Union for Conservation of Nature (IUCN) Inger Andersen. De essen worden vooral gedecimeerd door de exotische essenprachtkever, een beestje dat in de VS en Canada al miljoenen bomen heeft geveld. De penibele situatie waarin de Afrikaanse antilopen verkeren is vooral te wijten aan de mens. Van vier van de vijf soorten die nu met uitsterven bedreigd worden, werd tot voor kort gedacht dat ze helemaal niet in de problemen verkeerden. Maar stroperij, verlies van leefgebied en concurrentie met vee voor water en voedsel heeft daar verandering in gebracht, waardoor de aantallen in rap tempo afnemen.

Natuur & Milieu: veestapel moet flink inkrimpen om klimaatdoelen te halen

De Nederlandse veestapel moet met circa veertig procent inkrimpen om voor 2030 de klimaatdoelstellingen van Parijs te halen. Dat betekent dat er in Nederland over dertien jaar nog maar 1 miljoen melkkoeien en 3,4 miljoen varkens zijn. Ook het aantal kippen moet met een vijfde worden teruggebracht. Dat heeft Natuur & Milieu berekend in een dinsdag gepubliceerde Voedselvisie. De voedselindustrie is in ons land een van de grootste vervuilers en volgens Natuur & Milieu verantwoordelijk voor bijna een kwart van de nationale koolstofdioxide-uitstoot. In de Voedselvisie breekt Natuur & Milieu een lans voor een snelle verduurzaming van de landbouw. Dat kan volgens de organisatie het beste door het aantal dieren terug te brengen.