Categorie: "Dier in de spotlights"

Plantenetende dino’s hadden waarschijnlijk veelzijdiger dieet dan gedacht

Illustratie: Wikimedia Commons/CC BY 2.5

Edmontosaurus_BWLang niet alle grote herbivoren uit de dinowereld aten alleen maar planten. Bepaalde grote planteneters aten hoogstwaarschijnlijk ook – welbewust – kreeftachtige diertjes. Amerikaanse wetenschappers trekken die conclusie nadat ze gefossiliseerde uitwerpselen van dinosaurussen die ooit in Montana rondliepen, bestudeerden. De uitwerpselen behoorden waarschijnlijk toe aan plantenetende hadrosauriërs. En in die uitwerpselen troffen de onderzoekers naast rottend hout ook verrassend veel resten van schaaldieren aan. Maar hoe weten paleontologen dat de reuzenreptielen de dieren niet per ongeluk naar binnen hebben gewerkt?

Aangifte wegens afschieten wilde wisent in Duitsland

Foto: Wikimedia Commons/publiek domein

Vanatori_neamtDe Duitse afdeling van het Wereld Natuur Fonds heeft aangifte gedaan tegen de Oost-Duitse autoriteiten die opdracht hebben gegeven om een wilde Europese bizon (Bison bonasus) dood te schieten. “Na 250 jaar wordt er voor het eerst weer een volledig wilde wisent in Duitsland waargenomen en het enige dat de autoriteiten kunnen verzinnen, is hem dood te schieten”, verzucht Christoph Heinrich den Schritt van WNF. “Dit toont aan dat de overheid niet weet hoe ze met wilde dieren moet omgaan.” Het dier werd als een gevaar voor de omgeving bestempeld, waarop kreeg een jager opdracht om de bizon te doden. In werkelijkheid vormt een wisent geen enkele bedreiging voor de mens en zijn er amper of geen gevallen bekend van wisentenaanvallen op mensen. Aangenomen wordt dat de wisent vanuit Polen de Duitse grens is overgestoken.

Ook kwallen hebben af en toe een dutje nodig

Foto: Cassiopea andromeda, Raymond Spekking, Wikimedia Commons/CC BY-SA 4.0

Cassiopea_andromeda_-_MangrovenqualleOok kwallen – organismen die tot de oudste diergroepen op aarde behoren – hebben slaap nodig. Dat blijkt uit een onderzoek van het California Institute of Technology, een studie die is gepubliceerd in Current Biology. Wetenschappers hadden eerder al vastgesteld dat sommige andere ongewervelde dieren, zoals fruitvliegjes en wormen dat deden. Maar nu is ook duidelijk dat leden van het primitieve kwallengeslacht Cassiopea graag een uiltje knappen. “De bevindingen wijzen erop dat zelfs deze dieren zonder centraal zenuwstelsel moeten slapen. Dat betekent dat slaap een van de oudste gedragstoestanden is, diepe evolutionaire wortels heeft in de afstamming der soorten”, stelt onderzoeksleider Ravi Nath.

Gehoor van kerkuilen blijft ook op hoge leeftijd goed

Foto: Peter Trimming, Wikimedia Commons/CC BY 2.0

Tyto_alba_-British_Wildlife_Centre,_Surrey,_England-8a_(1)Een van de nadelen van menselijke ouderdom is dat je gehoor met het verstrijken der jaren geleidelijk aan achteruit gaat, zeker in een lawaaierige maatschappij als de onze. Kerkuilen hebben dit probleem blijkbaar niet. Een Duits onderzoek heeft namelijk aangetoond dat bejaarde kerkuilen horen hoge en lage tonen nog even goed waarnemen als hun jonge soortgenoten. De cellen in de binnenoren van de dieren blijven zich op latere leeftijd waarschijnlijk steeds vernieuwen. De wetenschappers trainden zeven kerkuilen (variërend in leeftijden van twee tot drieëntwintig jaar) om van de ene plek naar de andere plek te vliegen na het horen van een pieptoon. Na elke vlucht werden de vogels beloond met voedsel. Uiteindelijk werd het gehoor van de uilen getest door de toonhoogte van de pieptoon steeds wat aan te passen.

Gentiaanblauwtje heeft het zwaar in Nederland

Foto: Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

266px-Glaucopsyche_alcon-01_(xndr)Het gentiaanblauwtje  (Maculinea alcon) neemt in Nederland sinds 2003 sterk in aantal af. Destijds waren er nog 94 populaties van dit mooie vlindertje. Tijdens een telling in 2015 was dit aantal gedaald tot slechts 48 populaties, wat neerkomt op een afname van 87 procent. Tot nu toe zijn er dit jaar 26 populaties geteld. De hoop is dat dit aantal nog toeneemt en de negatieve spiraal enigszins gestopt kan worden. De kwetsbaarheid van het gentiaanblauwtje is deels het gevolg van zijn ingewikkelde levenscyclus. De rupsen zijn tijdens de eerste groeifase afhankelijk van de klokjesgentiaan. Na deze fase zijn zij weer afhankelijk van mieren, vooral de bossteekmier en moerassteekmier. Nadat de rups van het gentiaanblauwtje uit zijn eitje is gekomen en ongeveer tien dagen heeft doorgebracht op de bloem, laat hij zich namelijk op de grond vallen. Op de grond wacht hij tot hij wordt meegenomen door een mier.

Olifanten geëlektrocuteerd in Botswana

Olifantengropechoberivier-300x200Bij het dorp Dukwi in Botswana zijn negen olifanten gedood door een hoogspanningskabel. De dieren wilden water drinken bij een lekkende pijpleiding, maar trokken daarbij de mast van een elektriciteitsleiding om. De kabels vielen zo’n drie meter naar beneden, wat overeen komt met de gemiddelde hoogte van een Afrikaanse olifant. De dieren raakten daarop verstrikt in de kabels en kwamen onder stroom te staan.

Prehistorische kikker Beelzebufo at jonge dinosauriërs

Foto: Nobu Tamura, Wikimedia Commons/CC BY 3.0

naamloosKikkers en padden zijn, op een paar uitzonderingen na, tegenwoordig meestal dieren van bescheiden formaat. Toch zijn het bijna allemaal wel echte rovers, die bijna alles opslokken wat in hun bek past. Recent onderzoek toont aan dat de prehistorische kikker Beelzebufo zelfs in staat was om babydinosauriërs te verorberen. De kaken van de uitgestorven amfibiesoort waren zelfs sterk genoeg om de botten van jonge dinosaurussen te breken. Dat blijkt uit bijtkrachtmetingen bij moderne kikkers die nauw verwant zijn aan Beelzebufo. De eerste fossielen van de uitgestorven kikkersoort werden in 2007 ontdekt. Het dier was kan met een lengte van 45 centimeter en een gewicht van circa 4,5 kilo gerust een reuzenkikker worden genoemd. De oeramfibie leek veel op de moderne Zuid-Amerikaanse hoornkikkers, die door hun ronde kop en brede bek soms ook wel ‘pacman-kikkers’ worden genoemd. Om meer zicht te krijgen op de bijtkracht van Beelzebufo, lieten Australische wetenschappers verschillende hoornkikkers bijten in een zelfgemaakt meetinstrument; een met leer bedekte plaat vol elektroden.

Buxusmotten rukken op in Nederland

Foto: Qflieger, Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

Cydalima_perspectalis_011997Het aantal buxusmotten is dit jaar explosief toegenomen in Nederland. En dat is slecht nieuws voor veel tuinliefhebbers, want de rupsen van de prachtig gekleurde nachtvlinder hebben veel buxusstruikjes kaal gevreten. De buxusmot (Cydalima perspectalis) is in onze contreien een exoot, want het beestje is oorspronkelijk afkomstig uit oostelijk Azië. De soort is vermoedelijk met ladingen buxus uit Japan meegereisd naar Europa en wordt sinds een jaar of tien ook in Nederland gesignaleerd. Vooral in Zuid-Nederland is de soort bezig een stevige opmars. De motten zijn slecht nieuws voor mensen die een buxusstruik in de tuin hebben staan. De planten worden namelijk kaalgevreten door de rupsen. Door flink terugsnoeien kan de buxusstruik wel gered worden, maar als de bladeren jaar na jaar worden weggevreten zal de struik uiteindelijk toch doodgaan.

Aziatische hoornaar aangetroffen in Zeeland

Foto: Charlesjsharp, Wikimedia Commons/CC BY-SA 4.0

Asian_hornet_(Vespa_velutina)De Aziatische hoornaar (Vespa velutina) is het voor eerst officieel waargenomen in Nederland. Het exotische insect is volgens Waarneming.nl gefotografeerd in de Zeeuwse plaats Dreischor. De soort staat sinds 3 augustus 2016 op een EU-lijst met schadelijke planten- en dierensoorten. De uit de kluiten gewassen wesp is namelijk een vervaarlijke rover die zich voedt zich met honingbijen. Omdat het toch al niet zo goed gaat met de Europese honingbij en het foerageergedrag van de Aziatische hoornaar een negatieve invloed op de honingproductie kan hebben, zijn EU-lidstaten wettelijk verplicht om bestaande populaties van de exoot op te sporen en te vernietigen.

Sneeuwluipaard niet meer met uitsterven bedreigd

Foto: Bernard Landgraf, Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

266px-Uncia_unciaDe sneeuwluipaard wordt officieel niet meer met uitsterven bedreigd. De status van het dier is van ‘bedreigd’ naar ‘kwetsbaar’ gegaan. Dat heeft de International Union for Conservation of Nature (IUCN) bekendgemaakt, aldus de BBC. Na een drie jaar durend onderzoek is geconcludeerd dat het iets beter gaat met de sneeuwluipaarden. Als er minder dan 2500 sneeuwluipaarden zijn en het aantal ernstig afneemt, wordt de soort gekenschetst als een serieus bedreigde diersoort. Hoewel de verbeterde status goed nieuws is voor de sneeuwluipaard, betekent het zeker niet dat alle gevaren definitief geweken zijn.