Categorie: "Natuur en wetenschap"

Prehistorische reuzenotter domineerde Chinese moerassen

Illustratie: Mauricio Anton

Siamogale-sceneSiamogale melilutra, een enorme otter die ongeveer het formaat had van een hedendaagse wolf en zo’n vijftig kilo op de weegschaal bracht, leefde zes miljoen jaar geleden in de moerassen van zuidwestelijk China en was waarschijnlijk een dominant en formidabel roofdier. Tot die conclusie komen paleontologen nadat ze de kaken van het prehistorische zoogdier hebben onderzocht. De gigant kon zelfs met gemak schelpdieren of de botten van vogels en andere zoogdieren fijnmalen. Dat is op zich opvallend, want voor hedendaagse otters geldt juist dat kleine soorten in relatief opzicht sterkere kaken hebben dan hun grotere verwanten.

Fossiele resten van oerbos gevonden op Antarctica

Foto: Lyubomir Ivanov, Wikimedia Commons/GPL

200px-HuronOp Antarctica zijn fossiele resten van een oeroud bos gevonden. Het woud bedekte circa 260 miljoen jaar geleden, dus nog voordat de dinosauriërs hun opwachting maakten op het evolutionaire toneel, delen van de Zuidpool. Destijds bestond de landmassa op aarde nog uit twee continenten, Gondwanaland in het zuiden en Laurazië in het noorden. Antarctica maakte, samen met gebieden als het huidige Zuid-Amerika, Afrika, India en Australië, deel uit van Gondwanaland. Het gebied was destijds warm en vochtig en werd bevolkt door mossen, varens en overwegend kleine dieren.

Schapen kunnen menselijke gezichten herkennen

Schaapwirosingel-300x200Schapen (Ovis aries) zijn prima in staat om voor hen onbekende personen te herkennen op basis van foto’s. Wetenschappers van de University of Cambridge stellen dat de dieren gezichten van elkaar kunnen onderscheiden met een bijna menselijke precisie. De onderzoekers onderzochten de schapen in het kader van een bredere studie naar de ziekte van Huntingdon, een bij mensen voorkomende, erfelijke hersenaandoening. Door hun relatief grote hersenen zijn schapen namelijk zeer geschikt voor studies naar degeneratieve hersenaandoeningen. In het kader van de studie kregen acht schapen portretfoto’s van vier beroemdheden voorgeschoteld: actrice Emma Watson, acteur Jake Gyllenhaal, de Britse tv-presentator Fiona Bruce en de Amerikaanse ex-president Barack Obama. Er werd gekozen voor beroemdheden om er zeker van te zijn dat de schapen de afgebeelde mensen nog nooit in levenden lijve hadden gezien. De schapen kregen van het onderzoeksteam steeds twee foto’s voorgeschoteld van op elkaar lijkende personen, waarbij ze een keuze moesten maken tussen de ‘beroemdheid’ en de onbekende persoon.

Korte armpjes van Tyrannosaurus hadden hoogstwaarschijnlijk toch functie

TrixnaturalisDe voorarmpjes van de beruchte Tyrannosaurus rex, die piepklein zijn in verhouding tot de rest van het lichaam, worden vaak afgedaan als deels rudimentaire ledematen zonder echte functie. Paleontoloog Steve Stanley denkt daar op basis van recent onderzoek echter heel anders over. Volgens hem wijzen zeker zes kenmerken erop dat de armpjes van T. rex zeker een functie hadden. Sterker nog: ze waren volgens de Amerikaan zelfs van cruciaal belang tijdens de jacht. Volgens Stanley gebruikte de vleesetende dinosaurus zijn korte armen bijvoorbeeld wanneer hij op de rug van een prooidier sprong of een slachtoffer tussen zijn krachtige kaken had geklemd. Met de armpjes – die elk waren uitgerust met twee grote klauwen – kon een Tyrannosaurus binnen een paar seconden vier diepe, meer dan één meter lange wonden aanbrengen in het lichaam van zijn ongelukkige prooi. Ondanks hun bescheiden formaat, waren de voorpoten van Tyrannosaurus rex vermoedelijk enorm sterk omdat ze werden ondersteund door een bundel ijzersterke spieren.

Verdwijnen dinosauriërs maakte van nachtactieve zoogdieren dagdieren

TrixkopDat veel zoogdieren (waaronder wijzelf) tegenwoordig overwegend dagactief zijn, is grotendeels te danken aan het verdwijnen van de dinosauriërs. Voordat de reuzenreptielen circa 66 miljoen jaar geleden definitief van de aardbodem verdwenen, waren alle zoogdieren nachtwezens. Logisch natuurlijk, want onder de deken van het nachtelijk duister was de kans kleiner dat de kleine warmbloedigen ten prooi vielen aan vleesetende dinosauriërs. Toen het dinogevaar verdween, konden de zoogdieren steeds vaker overdag actief worden. Die overgang duurde een paar miljoen jaar. Britse en Israëlische wetenschappers hebben de tijd die de verandering in beslag nam berekend en schrijven erover in het wetenschapsblad Nature Ecology & Evolution.

Fossiel van prehistorische dolfijn gevonden in Westerschelde

Foto: Natuurhistorisch Museum Rotterdam

naamloosOnderzoekers van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam hebben tijdens een expeditie op de Westerschelde het fossiel van een nog onbekende prehistorische dolfijn gevonden. Het gaat om een verre voorouder van de La Plata-dolfijn (Pontoporia blainvillei), een soort die tegenwoordig leeft voor de kust van Zuid-Amerika. De vodst wordt beschreven in een vorige week gepubliceerde studie in het tijdschrift PeerJ. Onderzoekers.van het Rotterdamse museum stuitten tijdens een expeditie in het voorjaar van 2014 op een goed bewaard gebleven gefossiliseerde schedel van een voor hen onbekende prehistorische dolfijn. De schedel, waarvan de snuit was afgebroken, mat in totaal 21,2 centimeter.

Mannelijke mammoeten verongelukten vaker dan vrouwtjes

MammoetskeletOnderzoekers van het Zweedse Museum of Natural History deden een opvallende ontdekking toen ze 98 fossielen van mammoeten onder de loep namen. Zeven van de tien onderzochte mammoetresten bleken aan mannetjes toe te behoren. Wat is de oorzaak van die scheve geslachtsverhouding? Omdat skeletdelen van mammoeten maar zelden goed bewaard blijven, is het waarschijnlijk dat de in verschillende delen van Siberië gevonden fossielen begraven waren onder het oppervlak. Op die manier waren ze beter beschermd tegen weersinvloeden. De nieuwe bevindingen impliceren dat mannelijke mammoeten vaker stierven op een manier waardoor het stoffelijke overschot werd begraven. Zo zou het best kunnen dat ze in de winter door het ijs van een meer zakten of dat ze kwamen vast te zitten in moerrassen. Die constatering is in lijn met de manier waarop de dieren leefden.

Bijen zijn ook links of rechts

Bijinbloem-150x150Honingbijen blijken, afzonderlijk van elkaar, een voorkeur te hebben voor links of rechts. Dat schrijven wetenschappers van de Australische University of Queensland in een recentelijk gepubliceerde studie. “In tegenstelling tot mensen die meestal rechtshandig zijn, vertonen bijen verschillende voorkeuren,” zegt wetenschapper professor Mandyam (Srini) Srinivasan. De wetenschappers voerden het onderzoek uit met een barrière waarin twee gaten zaten. Wanneer de gaten in de barrière even groot waren, koos 45 procent van de bijen bewust de linker- of rechterkant. Alleen wanneer het ene gat groter was dan het andere, kozen de insecten allemaal voor het grootste gat. Om te kunnen bepalen of de honingbij een voorkeur had voor links of rechts, werd de vluchttijd van de bij gemeten terwijl hij op het obstakel afvloog.

Nieuw soort orang-oetan op Sumatra

Foto: Eleifert, Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

220px-Orang_Utan,_Semenggok_Forest_Reserve,_Sarawak,_Borneo,_MalaysiaOp het Indonesische eiland Sumatra is een nieuwe orang-oetansoort ontdekt, de tapanuli. De relatief kleine groep leeft in het Batang-Toruwoud en vormt volgens wetenschappers, naast de Borneose (Pongo pygmaeus) en Sumatraanse orang-oetan (Pongo abelii) de derde soort van de orang-oetan. Dat blijkt uit een onderzoek dat vandaag  is gepubliceerd in Current Biology. De nieuwe soort wijkt onder meer qua skeletbouw en gebit van de andere twee af. De groep vormt wereldwijd de zevende grote mensapensoort, de groep waartoe ook de in Afrika levende gorilla’s, chimpansees en bonobo’s worden gerekend.

Mensen houden meer van honden dan van andere mensen

Tysonmetkluif-300x224Honden worden vaak omschreven als de beste vriend van de mens, een uitspraak die lijkt te worden bevestigd door de manier waarop hondeneigenaren vaan met hun viervoeters omgaan. Maar ook de wetenschap lijkt nu aan te tonen dat veel mensen meer van honden houden dan van andere mensen. Een in het academische vakblad Society & Animals beschreven studie laat zien dat we vooral erg dol zijn op puppy’s. Een team van onderzoekers van de Amerikaanse Northeastern University legde een groep proefpersonen een verhaal voor dat beschreef hoe een mens door onbekenden met een honkbalknuppel in elkaar was geslagen en gehandicapt was geraakt. Daarna werd de empathie van de proefpersoon voor het slachtoffer gemeten in een test. Vervolgens werd de mens in het verhaaltje vervangen door een volwassen hond of een pup.