Categorie: "Mens en milieu"

Rendieren beschermen toendraplanten tegen gevolgen van klimaatverandering

Foto: Arild Vågen, Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

Reindeer_in_Ljungdalen_2012_02Rendieren (Rangifer tarandus) kunnen toendraplanten beschermen tegen de gevolgen van de aardopwarming. Dat is de conclusie die naar voren komt uit een recente studie van wetenschappers die zijn verbonden aan de Zweedse Umeå University. Omdat rendieren, samen met kleinere plantenverorberaars als woelmuizen, veel grote planten in toendragebieden opeten, zal er ook in de toekomst hoogstwaarschijnlijk voldoende licht op de grond blijven vallen voor langzaam groeiende toendraplanten. Eerdere onderzoeken suggereerden dat dat de diversiteit van plantensoorten in toendragebieden snel zou kunnen afnemen door de opwarming van de aarde. Door de stijgende temperaturen zullen volgens sommige computermodellen grote en snel groeiende planten zo veel licht uit toendra’s wegnemen dat kleinere, langzaam groeiende plantensoorten moeizaam zullen overleven.

Sporen van antidepressiva gevonden in hersenen van Amerikaanse vissen

Foto: Wikimedia Commons/publiek domein

266px-Ambloplites_rupestrisAmerikaanse wetenschappers hebben resten van antidepressiva voor mensen aangetroffen in de hersenen van tien vissoorten in wateren rond de Niagarawatervallen. De medicijnen zijn via riolen in de Grote Meren bij de watervallen beland en worden in kleine concentraties ingeslikt door vissen. De resten van antidepepressiva zijn gevonden in de lichamen van diverse soorten, waaronder baarzen, snoekbaarzen, rietvoorns en moddersnoeken. De hoogste concentratie werd gevonden in het lichaam van een steenbaars (zie foto). De hersenen van die vis bleken vierhonderd nanogram sertraline te bevatten. Die stof komt voor in het antidepressivum Zoloft, dat wordt voorgeschreven tegen angststoornissen. De chemische rommel wordt momenteel niet uit het rioleringsstelsel gefilterd, vooral omdat bedrijven zich weinig zorgen maken over de schadelijkheid ervan.

Zeeslangen worden zwart door vervuild water

Foto: Claire Goran  

naamloosDe zeeslangensoort Emydocephalus annulatus stelde biologen een tijdlang voor een raadsel. Normaal is de slang getooid met zwarte en witte banden die een opvallend lichaamspatroon vormen. Toch worden in de buurt van steden in het Pacifisch gebied al decennialang exemplaren gevonden die de karakteristieke strepen missen en helemaal zwart zijn. Wetenschappers denken nu te weten waarom bepaalde exemplaren hun strepen hebben ingeruild voor een zwarte basiskleur. De uitleg is tegelijkertijd verontrustend en hoopvol. De aanpassing van de slangen staat in vakkringen bekend als ‘industrieel melanisme’. Dit verschijnsel werd ook geobserveerd bij Britse berkenspanners (een mottensoort), die in de hoogtijdagen van de Industriële Revolutie hun normale peper- en zoutkleuren inruilden voor een donkere lichaamskleur. Zo bleven ze ook goed gecamoufleerd in bossen die sterk waren aangetast door steenkoolvervuiling. Bij de slangen zien we iets vergelijkbaars, al dient de zwarte kleur bij de zeeslangen niet voor camouflagedoeleinden. Ze gebruiken de zwarte schubben vooral om uit de industrie afkomstige toxische stoffen uit het water op te nemen.

Grote Australische rivierkreeften voortaan beter beschermd

Foto: Stemonitis, Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

220px-Astacopsis_gouldi_Oxford_museum_specimenAustralië gaat meer speciale natuurgebieden instellen om de grootste rivierkreeft op aarde een handje te helpen. De Astacopsis gouldi kan maar liefst tachtig centimeter groot, zes kilo zwaar en zestig jaar oud worden. De kreeft komt alleen voor in bepaalde delen van Tasmanië en wordt met uitsterven bedreigd. Naar schatting zijn er nog maar een kleine honderdduizend exemplaren van de soort in leven. Grootschalige houtkap in hun leefgebieden heeft tot gevolg dat er grote hoeveelheden zand en klei belanden in de kreken en riviertjes waar de kreeften zitten.

Hommelkoninginnen minder productief na blootstelling aan insecticiden

Hommeldrievennen-300x200Hommelkoninginnen die worden blootgesteld aan bepaalde insecticiden zijn daarna veel minder productief in de voortplanting. Die ontwikkeling kan op de korte tot middellange termijn zorgen voor het verdwijnen van hommelpopulaties. Dat betogen ecologen in een studie die recentelijk is gepubliceerd in het blad Nature: Ecology & Evolution. De voornaamste conclusie van het onderzoek is dat de kans dat een hommelkoningin een nieuwe kolonie sticht na blootstelling aan de stof thiamethoxam met meer dan een kwart afneemt.

Grote toendrabrand op Groenland

Greenpeace heeft de alarmklokken geluid over een grote toendrabrand op Groenland. Het vuur woedt in een gebied van zo’n 12,5 vierkante kilometer dat zich op circa 150 km van de Poolcirkel bevindt. De milieuorganisatie meldt dat een dergelijk grote brand zo ver noordelijk nog niet eerder is waargenomen. De vlammenzee zou zijn ontdekt door de Russische afdeling van de milieuorganisatie. Het vuur woedt inmiddels al een week.

Aarde al opgebruikt voor dit jaar

Afgelopen woensdag was het Earth Overshoot Day. Wellicht vraagt u zich af wat deze term te betekenen heeft. Wel, het houdt in dat we als mensheid in iets meer dan zeven maanden tijd alle grondstoffen hebben opgebruikt die de aarde in een jaar tijd kan genereren. Als we bijvoorbeeld de analogie zoeken met geld, zou dat betekenen dat we na zeven maanden al ons volledige jaarsalaris hebben uitgegeven. Vanaf nu leven we dus de rest van het jaar op grondstoffen die we eigenlijk lenen van toekomstige generaties. Die roofbouw op de planeet wordt vooral veroorzaakt door overbevissing, ontbossing en de uitstoot van meer broeikasgassen in de atmosfeer dan de bomen en planten kunnen absorberen. Sinds 1968 wordt Earth Overshoot Day vastgesteld door het Global Footprint Network in samenwerking met het WNF. De voetafdruk van meer dan tweehonderd landen wordt meegenomen in de berekening.

Nederlander eet gemiddeld een dag per week minder vlees

De vleesconsumptie van Nederlanders is gedaald van 5,7 dagen per week vlees in 2001 naar 4,8 dagen vlees per week in 2017. Dat blijkt uit de Vegamonitor, een onderzoek dat is uitgevoerd in opdracht van Natuur & Milieu. 41 procent van alle Nederlanders eet minder vlees door de recente misstanden in de vleessector die onlangs in het nieuws zijn geweest. Uit het onderzoek blijkt dat 66 procent van de ondervraagden zelfs bereid is om (nog) minder vlees te eten als dit helpt om stalbranden en andere misstanden te voorkomen. 88 procent vindt dat de overheid dringend meer aandacht moet besteden aan het dierenwelzijn in slachthuizen (natuurlijk een beetje een contradictio in terminis) en grote veestallen.

Polen gaat door met houtkap in Bialowieza

Puszcza_białowieska_fragmenty_rezerwatu_ścisłego_a8Foto: Jacek Karczmarz, Wikimedia Commons/CC BY 3.0

Polen stopt niet met de ‘beschermende’ kap in Bialowieza, zo’n beetje het laatste stukje authentiek oerbos in Europa. Daarmee lapt het land een uitspraak van de hoogste Europese rechter, die besloot dat de kap onmiddellijk gestopt moest worden, aan de laars. Het Europese gerechtshof noemt de houtkap in strijd met de natuurbeschermingswetten en een ernstige bedreiging voor het natuurgebied.

Ruim vijf miljard ton plastic verdwenen in het milieu

In de afgelopen 65 jaar hebben we met zijn allen zo’n acht miljard ton plastic geproduceerd. Dat heeft de University of Georgia berekend. Ongeveer de helft van die kunststofrommel is in de afgelopen 13 jaar vervaardigd. Nog problematischer: circa zestig procent zwerft nog ergens rond op aarde, verstopt in de grond of verdwenen in de gigantische plasticsoep op zee. De enige oplossing voor dit schrijnende probleem is een mentaliteitsverandering bij consumenten. Dat betekent dus het kiezen van andere verpakkingstypen en het terugdringen van het eigen plasticgebruik.