Steenarenden jagen ook op jonge rendieren

Foto: J. Glover
270px-GoldenEagle-NovaWetenschappers hebben dankzij de camera’s van de BBC voor het eerst aan de hand van filmbeelden kunnen aantonen dat steenarenden soms op jonge rendieren jagen. De cameracrew van de BBC slaagde er met hulp van de Finse bioloog Harri Norberg in om rendieren te filmen die tijdens hun migratie in het noorden van Finland werden aangevallen door steenarenden. Op de beelden is onder meer te zien hoe een arend zich uit de lucht laat vallen om zijn vervaarlijke klauwen in een kalf te zetten. Onderzoekers vermoedden al langer dat steenarenden niet alleen overleven op een dieet van hazen, konijnen en knaagdieren, maar soms op rendieren jagen. De filmbeelden vormen het definitieve bewijs voor de theorie.

Fossiel Ida niet nauw verwant aan mensen en mensapen

m1dz81nae2m3Missing link
De wetenschappers die eerder dit jaar beweerden dat een 47 miljoen jaar oud primatenfossiel, Ida gedoopt, niet de ‘missing link’ is en zelfs niet als een naaste verwant van de mens kan worden beschouwd, zien hun opvattingen bevestigd door nieuw onderzoek. Ida staat in feite zelfs erg ver van de mens en de moderne mensapen af en is veel nauwer verwant aan de primitievere halfapen. Het fossiel, dat gevonden werd in de fossielenrijke Messelgroeve in Duitsland, is een skelet van een 47 miljoen jaar oud aapachtig wezen. Over Ida verschenen het boek The Link: Uncovering Our Earliest Ancestor en een door David Attenborough gepresenteerde tv-documentaire met dezelfde titel. Ida is een goed gepreserveerd exemplaar van de prehistorische apensoort Darwinius masillae.

Halfapen
Wetenschappers die de vondst van Ida aankondigden, beweerden niet dat Darwinius een directe voorouder van apen, mensapen en mensen was, maar waren er wel van overtuigd dat mensen en mensapen voortkwamen uit dezelfde evolutionaire groep waartoe ook de prehistorische boomaap behoorde.

Chimpansees vertonen altruïstisch gedrag

chimpsbeeksebergenEen Japans experiment heeft aangetoond dat ook chimpansees in staat zijn tot onvoorwaardelijk altruïstisch gedrag. Onderzoekers van de Universiteit van Kyoto reikten twaalf apen stokjes of rietjes aan. De stokjes konden gebruikt worden om rietjes die buiten het handbereik van de chimpansees lagen te bemachtigen, de rietjes op hun beurt om toegang te krijgen tot bekers met smakelijke vruchtensapjes. Wat opviel was dat de apen spontaan, dus zonder dat het hun aangeleerd of opgedragen werd, de stokken en rietjes aan elkaar doorgaven.

kleinste dinosauriër gereconstrueerd

Fossiele botten in een museum in Los Angeles blijken toe te behoren aan de kleinste dinosaurus die ooit in Noord-Amerika is gevonden. Dat hebben wetenschappers dinsdag gezegd. Het beestje woog waarschijnlijk minder dan negen ons, was zestig centimeter lang en had een schofthoogte van zo’n tien centimeter, aldus Luis Chiappe, directeur van het dinosaurusinstituut van het natuurhistorisch museum in Los Angeles. De dinosaurus had anatomisch wel wat weg van “een soort renkoekoek op steroïden.”

Grootste webbouwende spin ter wereld ontdekt

Foto: Matjaz Kuntner
_46579498_sexdimorphismSlecht nieuws voor arachnofoben die van plan zijn om af te zakken richting de zuidpunt van het Afrikaanse continent: wetenschappers hebben in deze contreien namelijk de grootste wielwebspin ter wereld ontdekt. Het gaat om een soort die tot nu toe nog niet wetenschappelijk geclassificeerd was. De spin met de Latijnse soortnaam Nephila komaci kan volgens onderzoekers uit Slovenië en de Verenigde Staten worden beschouwd als de grootste spin ter wereld die in staat is om een complex web te bouwen. De poten van de vrouwtjes kunnen een spanwijdte bereiken van maar liefst 12 centimeter. Verder zijn de vrouwtjesdieren in staat om webben te weven met een diameter tot één meter. Een behoorlijk bouwwerk dus. Net zoals bij veel andere spinnen is er bij de Nephali Komaci sprake van een extreme vorm van sexueel dimorfisme:

Kabeljauw heeft het nog altijd lastig in Noordzee

kabeljauw_620806dNa een paar betere jaren gaat het weer slecht met de kabeljauw. Met name oudere exemplaren worden steeds schaarser. Vissers moeten komend jaar circa een kwart minder van deze populaire vissen vangen in veel zeegebieden. Zo moet de populatie de mogelijkheid krijgen om weer op adem te komen. Beter gaat het met de tong. Vissers zouden 1 procent meer kunnen vangen in de Noordzee. Voor de vangst van schol en haring in veel zeegebieden doet de Europese Commissie nog geen voorstel;

Gedragsbioloog Adriaan Kortlandt overleden

Foto: Artis

Overspronggedrag
adriaankortlandt2006_tcm44-581445Gedragsbioloog Adriaan Kortlandt (91) is zondagnacht in zijn slaap overleden. Hij werd voornamelijk bekend door het onderzoeken van het zogenoemde overspronggedrag bij mensen en dieren. Overspronggedrag is een variant op normaal vlucht- of vechtgedrag dat de meeste dieren of mensen vertonen als ze zich bedreigd of niet op hun gemak voelen. Mensen kunnen zich bijvoorbeeld op hun hoofd gaan krabben, katten gaan zich wassen en honden tonen hun gevoelens van onbehagen vaak door te gapen. De door Kortlandt verzamelde informatie was enorm belangrijk voor de ontwikkeling van de gedragspsychologie. Bepaalde vormen van dwangmatig gedrag kunnen aan de hand van de door Kortlandt gegenereerde kennis worden verklaard.

Bloedzuiger ontmaskert inbreker

Een opmerkelijk nieuwsbericht uit Down Under. De Australische politie heeft dankzij een bloedzuiger een gewapende overval uit 2001 weten op te lossen. Het DNA in het opgezogen bloed bleek afkomstig te zijn van de 54-jarige Peter Alec Cannon, die wegens drugsbezit eerder dit jaar tegen de justitiële lamp liep. De bloedzuiger was het enige bewijs dat werd gevonden na de overval op een oudere dame. Het diertje lag naast de geopende kluis, waaruit 550 Australische dollars ( zo’n 340 euro) waren ontvreemd.

Zwerfkattenprobleem ligt op de loer in Tilburg

In Tilburg lopen over een paar jaar duizenden zwerfkatten rond als de gemeente niets doet. Dat liet Ingrid Ramaan van de Tilburgse afdeling van de Partij voor de Dieren zondag weten. Volgens haar doet Tilburg veel te weinig om te voorkomen dat het aantal zwerfkatten zich uitbreidt. De vrijwilligersorganisaties S.O.K. (Stichting Onplaatsbare Katten) en Stichting De Kittenmand in Tilburg kunnen de zorg voor verwilderde katten en kittens niet meer aan, volgens Ramaan.

Reptielen- en amfibieënbijbel voor Nederlandse natuurliefhebber

CoverherpetofaunaOnderzoek
Een dikke week geleden presenteerde het Natuurhistorisch Genootschap in Limburg zijn nieuwste boekpublicatie. Het lijvige naslagwerk Herpetofauna van Limburg is het resultaat van jaren intensief onderzoek en vele uren veldwerk. De naam verraadt al dat we te maken hebben met een boek over amfibieën en reptielen, twee diergroepen die vaak in een adem genoemd worden en ondanks de grote onderlinge verschillen aangeduid worden met de verzamelnaam herpetofauna (wat zoveel betekent als kruipend gedierte). Kikkers, padden, slangen of hagedissen, het zijn niet de troeteldieren die ieders hart verwarmen. Bovendien komen ze soortgewijs in Noordwest-Europa natuurlijk slechts in bescheiden aantallen voor. Als je een ietwat luie bioloog bent, doe je er in onze contreien goed aan om deze diergroepen als specialiteit te kiezen. Toch is de provincie Limburg van oudsher een vruchtbare voedingsbodem voor herpetologisch onderzoek. “Het overgrote deel van alle informatie die in Nederland vergaard is over onze inheemse amfibieën en reptielen komt uit Limburg”, zegt herpetoloog Henk Strijbosch. De Herpetologische Studiegroep van het Natuurhistorisch Genootschap in Limburg, die drie decennia geleden opgericht werd, heeft altijd een voortrekkersrol gespeeld bij het onderzoek naar de koudbloedige fauna in Limburg. In 1992 zag een eerste atlas over de Limburgse herpetofauna reeds het levenslicht, maar het spreekt voor zich dat die anno 2009 sterk gedateerd is. “We vonden dus dat de tijd rijp was voor een nieuw overzichtswerk dat volledig toegespitst moest zijn op de actuele stand van zaken. Maar de totstandkoming van de nieuwe atlas was een zware bevalling. Het heeft ons jaren en heel wat arbeidsuren gekost om alle gegevens te bundelen, de teksten te schrijven en het fotomateriaal bij elkaar te krijgen. Het kwam regelmatig voor dat een redactievergadering uitliep op nachtwerk”, herinnert redacteur Harry van Buggenum zich nog goed.

Standaardwerk
Maar het resultaat is dan ook navenant.