‘Superlongen’ stonden aan de basis van het succes van dinosauriërs

Foto: C.G. Farmer
ctscanalligator Hoe kwam het dat dinosauriërs miljoenen jaren lang de succesvolste dieren op aarde waren en de ongebreidelde ontwikkeling van zoogdieren lange tijd konden tegenhouden? Een intrigerende vraag die nu beantwoord lijkt te zijn. Het geheim van de dinosauriërs zat in hun longen. Een Amerikaanse studie heeft uitgewezen dat contemporaine alligators een zeer efficiënte wijze van ademhaling delen met vogels. Alligators delen een gezamenlijke voorouder met dinosauriërs, terwijl vogels waarschijnlijk zijn voortgekomen uit kleine roofdino’s. Bij zoogdieren wordt na elke ademteug frisse lucht zuurstof getransporteerd naar speciale longzakken, de zogenaamde alveoli. De circulerende lucht transporteert zuurstof naar de bloedvaten die verantwoordelijk zijn voor het transport van afvalstoffen die het lichaam afscheidt. Bij vogels en alligators vloeit de lucht slechts in een richting naar de luchtzakken in de longen. Deze adaptatie heeft tot gevolg dat de longen van deze dieren altijd gevuld zijn met een stevige voorraad zuurstof, waardoor vogels bijvoorbeeld op hoogten kunnen overleven waar een zoogdier onherroepelijk zou stikken. Om uit te vissen hoe het ademhalingssysteem van alligators functioneert, pompten wetenschappers vloeistof door het lichaam van overleden Amerikaanse alligators. Ze constateerden dat ook bij de krokodilachtigen de zuurstof bepaalde bronchiën of luchtwegen passeert en bij uitademing weer dezelfde weg volgt. Dit vernuftige ademhalingssysteem ontwikkelde zich 251 tot 199 miljoen jaar geleden voor het eerst bij archosauriërs, de voorouders van dinosauriërs, vogels, alligators en krokodillen. “We weten dat vogels deze aanpassing gebruiken om te kunnen overleven op grote hoogte, daar waar zuurstof schaars is. In het Trias, toen de archosauriërs voor het eerst hun opwachting maakten, was de atmosfeer een stuk zuurstofarmer dan heden ten dage. Waarschijnlijk konden deze reptielen door hun vermogen om optimaal gebruik te maken van de beschikbare hoeveelheden bruikbare lucht de concurrentie de baas blijven”, stelt evolutionair bioloog C.G. Farmer van de University of Utah.