Categorie: "Ecologie"

‘Gezichtsloze’ vis gevangen in Australische wateren

Foto: John Pogonoski / Australian National Fish Collection, CSIRO

vis4Wetenschappers hebben in Oost-Australië een opmerkelijke vis binnen gehengeld. De Typhlonus nasus, een vreemd uitziende diepzeevis die geen gezicht lijkt te hebben, komt namelijk alleen voor op de abyssale vlakte voor de kust. Hoewel de vis wel ogen heeft, gaan die schuil onder de huid. En de relatief kleine mond zit enigszins verstopt aan de onderzijde van het lichaam. In de aardedonkere diepzee waar Typhlonus nasus leeft, is zicht ook amper van belang. De vis die de onderzoekers in handen hebben gekregen, leefde op een diepte van zo’n 4000 meter. De druk daar is enorm, terwijl de temperatuur (rond de 1 graad Celsius) in die oceaanzone maar net boven het vriespunt uitkomt.

Leefgebied van reuzenpanda wordt kleiner door klimaatverandering

Foto: Wikimedia Commons/CC BY-SA 2.5 es

Chengdu-pandas-d04Een nieuwe studie wijst uit dat de laatste wilde reuzenpanda’s in China worden bedreigd door klimaatverandering. Het grote probleem is dat de leefomgeving van de panda’s steeds warmer wordt terwijl de dieren juist niet goed bestand zijn tegen hoge temperaturen. Het deel van het pandaleefgebied waarin  de zomertemperatuur kan oplopen tot ruim dertig graden, is in de afgelopen veertig jaar gegroeid van 332 tot 4482 vierkante kilometer. Reuzenpanda’s kunnen al ziek worden bij een temperatuur van 25 graden. De bekende natuuriconen leven in bosrijke berggebieden in het centrale deel van China. Deze regio heeft van oudsher een gematigd klimaat, maar door de opwarming van de aarde stijgt de temperatuur er snel. Dat kan op den duur funest zijn voor wilde panda’s. De dieren krijgen bij warm weer snel last van uitdrogingsverschijnselen, terwijl reuzenpanda’s  in de regel ook minder jongen krijgen in een warm klimaat.

Schommelingen binnen Antarctische krillpopulatie veroorzaakt door onderlinge concurrentie

Foto: Uwe Kils, Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

266px-Krill666De toe- en afname van de hoeveelheid Antarctische krill – zeer kleine, garnaalachtige diertjes – zijn vooral het gevolg van hun onderlinge concurrentie om voedsel en worden niet veroorzaakt door klimaatfactoren zoals tot dusver werd aangenomen. Tot deze conclusie komt een internationaal onderzoeksteam van de UvA. Antarctisch krill (Euphausia superba) komt in gigantische hoeveelheden voor in de Antarctische wateren en vormt een essentiële voedselbron voor onder meer pinguïns, baardwalvissen en talloze vissoorten. Krillpopulaties vertonen een cyclus van 5 tot 6 jaar: de krillpopulatie maakt dan een gigantische verandering door. Over de oorsprong van dit fenomeen was nog weinig bekend. In eerdere onderzoeken werd verondersteld dat de populatiecyclus van krill vooral wordt ingegeven door periodieke klimaatfactoren.

Inktzwarte toekomst voor keizerspinguïns

Foto: Josh Landis/NSF

Emperor_penguinsMomenteel zwemmen en wandelen er nog een kleine zestigduizend keizerspinguïns rond op Antarctica, maar volgens wetenschappers gaat dat aantal in de toekomst drastisch dalen. De reden daarvoor laat zich raden: het krimpende zee-ijs zal zich steeds verder terugtrekken, waardoor met name het broedgebied van de statige vogels flink krimpt. Wetenschappers van het Woods Hole Oceanografische Instituut hebben onderzocht of keizerspinguïns gered kunnen worden door kolonies te verplaatsen naar andere locaties, bijvoorbeeld naar plekken met nog relatief veel zee-ijs. Het korte antwoord is nee, zo concluderen zij in een paper dat is gepubliceerd in het wetenschappelijke vakblad Biological Conservation.

Wetenschappers vinden resistent superkoraal

Koraalriffen zijn de laatste tijd vooral negatief in het nieuws, zeker door de deplorabele toestand waarin het Great Barrier Reef momenteel verkeert. Toch is er ook nog wel iets positiefs te melden uit de wereld van deze opmerkelijke zee-organismen. Tijdens een zoektocht in de wateren van Nieuw-Caledonië hebben wetenschappers namelijk een robuust soort superkoraal gevonden. “Naast koraalriffen vinden we mangroves, die meestal genegeerd worden in de zoektocht naar koralen”, zegt onderzoeker David Suggett van de Technische Universiteit van Sydney. “In deze mangroves troffen we een type superkoraal aan.

Vale gieren gezien in Noord-Nederland

Valegier-300x200Hoewel het de algemeenste gieren op het Europese continent zijn, vormen vale gieren op Nederlandse bodem een zeldzaamheid. Des te bijzonder zijn dan ook de recente waarnemingen van deze imposante roofvogel in Noord-Nederland. Vorige week werd een grote groep vale gieren gemeld door twee vogelliefhebbers in het Lofargebied bij Exloo, terwijl in de buurt van het Groningse Stedum dinsdag een groep van vijf vale gieren in het boerenland opdook. Dankzij de gastvrijheid van boeren konden vogelliefhebbers de grote (ze kunnen een vleugelspanwijdte van tweeëneenhalve meter bereiken) vogels van tamelijk dichtbij bekijken.

Aalscholvers kunnen ook onder water horen

AalscholverroermondDe aalscholver is een watervogel die volledig aangepast is aan het vangen van vis. Nieuw Deens onderzoek wijst uit dat de dieren zelfs onder water nog geluiden tussen de een en vier kHz kunnen waarnemen. Dat is ruim voldoende om de geluiden van lekkere hapjes als haringen waar te kunnen nemen. Vanuit evolutionair oogpunt is het logisch dat het gehoor van aalscholvers ook onder water werkt. De vogels moeten prooidieren vaak opsporen in troebele wateren, waar het zicht uiterst beperkt is. Bovendien leven aalscholvers ook in Arctische gebieden, waar het een groot deel van het jaar donker is. Maar de aalscholvers vangen niet alleen geluiden van vissen op wanneer ze het water induiken.

Groot gedeelte van Great Barrier Reef verbleekt

Foto: Bruno de Giusti, Wikimedia Commons/CC BY-SA 2.5 it

220px-Moofushi_bleached_coralsDat het niet zo goed gaat met het Australische Great Barrier Reef is al langer duidelijk, maar recente studies maken duidelijk dat het koraal nog ernstiger verbleekt is dan tot nu toe werd gedacht. Naar schatting is 29 procent van het ondiepe koraal beschadigd. Onderzoekers meldden eerder dat in 2016 circa 22 procent van het ondiepe gedeelte van het 1300 kilometer lange koraalrif was verbleekt. Na nieuwe onderzoeken, die zowel vanuit de lucht als in het water zijn uitgevoerd, is dat percentage nu naar boven bijgesteld. Wat onderzoekers vooral pessimistisch stemt is dat er in 2016 meer koraal dan gedacht is afgestorven. Die trend lijkt zich bovendien ook in 2017 door te zetten. Door oplopende watertemperaturen liep het koraalrif vorig jaar in maart en april al de hevigste verbleking op die ooit is gemeten.

Snoek doet het weer goed in Nederlandse wateren

Foto: Georg Mittenecker, Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

Esox_hdmDe snoek (Esox lucius) doet het goed in veel Nederlandse wateren. Dat is goed nieuws, want gedurende de tweede helft van de twintigste eeuw nam de roofvis nog sterk in aantal af door watervervuiling. Door de toename van voedselrijk water, kregen algen en kroos op veel plaatsen de overhand in het oppervlaktewater. Veel vijvers en beken werden steeds troebeler en waterplanten verdwenen. De snoek is vooral een zichtjager en kreeg het in het troebele water steeds moeilijker om prooien te bemachtigen. Door het gebrek aan waterplanten ging het voorplantingssucces van de soort ook achteruit. De plek van toppredator werd in veel wateren overgenomen door de snoekbaars, die in tegenstelling tot de snoek juist goed in staat om te jagen in water waar het zicht beperkt is.

Vrienden zijn belangrijk voor vampiervleermuizen die familielid verliezen

Foto: Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

266px-DesmodusHoewel ze de inspiratiebron vormen voor veel morbide griezelverhalen, zijn vampiervleermuizen in werkelijkheid erg sociale dieren. Vrouwelijke vampiervleermuizen hebben bijvoorbeeld een sterke band met hun moeders en dochters. De dieren verzorgen elkaar, maar delen ook hun voedsel. Wanneer een vampiervleermuis een lekkere bloedmaaltijd heeft gevonden, keert deze terug naar het nest om die maaltijd deels weer uit te braken en met moeder of dochter te delen. Maar het sociale gedrag van de behaarde bloedzuigers gaat nog een stukje verder. Ze hebben namelijk ook vrienden binnen de kolonie waarin ze leven. Nieuw onderzoek wijst uit dat die vrienden met name vooral van groot belang zijn als een vleermuis haar moeder of dochter kwijtraakt. Vampiervleermuizen die zoiets meemaken, hebben uiteindelijk veel betere overlevingskansen wanneer ze veel vrienden hebben.