Categorie: "Ecologie"

Over adders en dode muizen

Adderendodemuizen2Vorige week troffen we tijdens de wekelijkse controle van de reptielenplaten in NP De Meinweg een apart tafereel aan. Onder de plaat lag een adderwijfje dat zich, gezien de dikke bobbel in haar buik, al tegoed had gedaan aan een rosse woelmuis. Nu zien we als onderzoekers wel vaker een adder met prooi, maar het opmerkelijke was dat er nog twee dode muizen onder de plaat lagen. Van vleesetende zoogdieren is wel vaker bekend dat ze aan surplusdoding doen en heel bewust een prooivoorraadje aanleggen, maar het is mij niet bekend dat slangen dit ook doen.

Australische valdeurspin stak Indische Oceaan over

Foto: Nick Birks

trapdoorspidDe valdeurspin Moggridgea rainbow is een behoorlijk honkvast dier met een beperkt verspreidingsgebied. De soort komt alleen voor op het Australische Kangaroo Island en brengt het grootste deel van haar leven door in een ondergronds holletje. Maar nieuw onderzoek wijst uit dat de spinnensoort in het grijze verleden enorme afstanden heeft afgelegd. M. Rainbow stamt namelijk af van een spinnengeslacht dat alleen voorkomt in Zuid-Afrika. De conventionele wijsheid dicteert dat de Australische spinnen zo’n 95 miljoen jaar geleden, toen Afrika loskwam van het supercontinent Gondwanaland, van hun verwanten werden gescheiden. De recente, in het blad PLoS ONE gepubliceerde studie, toont echter aan dat dit niet het geval was en M. Rainbow zich pas twee tot zestien jaar miljoen geleden afsplitste van haar Afrikaanse evenknieën.

Aangespoelde bruinvissen vaak het slachtoffer van grijze zeehonden

Foto: Ecomare/Salko de Wolf, CC BY-SA 4.0

Ecomare_-_bruinvis_Berend_(berend3)Bruinvissen (Phocoena phocoena) die dood aan de Nederlandse kust aanspoelen hebben vaak te maken gehad met aanvallen van grijze zeehonden. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit Utrecht en Wageningen Marine Research, dat zaterdag is gepubliceerd op de website Nature Today. Op de Nederlandse kust stranden de laatste jaren zo’n zevenhonderd bruinvissen per jaar. Vorig jaar werden 55 dode bruinvissen onderzocht. De meeste dieren waren bezweken aan aanvallen van grijze zeehonden (31 procent).

Recordaantal drieteenstrandlopers op eiland Griend

Foto: Hans Hillewaert, Wikimedia Commons/CC BY-SA 4.0

266px-Calidris_alba_(breeding_plumage)Op dit moment zitten er rond de 21.000 drieteenstrandlopers  (Calidris alba) op Griend, het onbewoonde vogeleiland in de Waddenzee. De vogels verblijven vooral op de zandbanken die rondom het eiland zijn gecreëerd om te voorkomen dat Griend wegspoelt. Dat meldt Emma Pennings, die op het eiland onderzoek doet met een team van het NIOZ. Het aantal van 21.000 is goed voor een nieuw record van drieteenstrandlopers op een plek.

Topdag voor gladde slangen

gladdeslangslenkDe gladde slang is een soort die houdt van bewolkt en broeierig warm weer. Vandaar dat ik gistermiddag besloot om op de fiets te stappen en in mijn tweede thuis dat de Meinweg heet naar wat exemplaren te gaan zoeken. Geen al te lastige klus, want ik wist er binnen een kleine drie uur zeven te vinden. Waar adders meestal wel een beetje zon nodig hebben om tevoorschijn te komen, laten gladde slangen zich vooral zien op grotendeels bewolkte dagen. En zoals ook gisteren weer bleek kruipen ze ook niet gelijk weg bij een bescheiden regenbui. De meeste gladde slangen die je momenteel aantreft in het veld zijn drachtige vrouwtjes.

Laagste aantal kwartelkoningen in Nederland sinds 1980

Foto: Sergey Yeliseev, Wikimedia Commons/CC BY 2.0

266px-CorncrakeHet gaat in Nederland niet zo goed met de kwartelkoning (Crex crex). In 2017 zijn er tot nu toe 36 roepende kwartelkoningen geteld in Nederland. Dit meldt Sovon Vogelonderzoek op basis van twee nachtelijke simultaantellingen en enkele aanvullende meldingen van Waarneming.nl. Sinds 1980 is het aantal waargenomen exemplaren niet meer zo laag geweest. Ruim 80 procent van de waarnemingen komt uit de provincie Groningen en het aangrenzende deel van Drenthe. In het gebied rond de grote rivieren zijn nauwelijks kwartelkoningen gezien of gehoord. Het is zelfs nog maar de vraag of het laagterecord van 41 kwartelkoningen uit 1996 nog gehaald gaat worden. Het is nog deels gissen naar de hoofdoorzaken die ten grondslag liggen aan het lage aantal waarnemingen.

Angst kan kleine prooidierpopulaties decimeren

Alvesgaspar, Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

266px-Mantid_August_2007-2Nieuwe experimenten lijken uit te wijzen dat alleen de geur van een roofdier al een behoorlijk effect kan hebben op prooidierpopulaties. Wetenschappers verzamelden een aantal populaties fruitvliegen en stelden de beestjes – zowel tijdens als buiten het voortplantingsseizoen – bloot aan de geur van bidsprinkhanen (een geduchte vijand van de fruitvlieg). Vervolgens keken ze hoe het lichaamsgewicht van de fruitvliegen zich ontwikkelde en hoe het met hun vruchtbaarheid ging. De resultaten zijn opmerkelijk. In kleine, kwetsbare populaties was alleen het waarnemen van de geur van een roofdier genoeg om zowel de vruchtbaarheid als de groei van het nageslacht te beperken. Al met al bleek de kans op uitsterven zeven keer groter te worden wanneer kleine populaties fruitvliegen regelmatig de geur van een bidsprinkhaan waarnamen.

Hazelwormenbonanza in NP De Meinweg

Hazelworm100platenZonovergoten zomerdagen waarop het kwik flink oploopt zijn voor de meeste mensen het summum van de zomerperiode. Maar als je een reptiel of herpetoloog bent, is een dag als gisteren, die wel lekker warm, maar niet overdreven zonnig was, een veel aangenamere bedoening. Dat was ook wel te merken aan de controle van de reptielenplaten in Nationaal Park De Meinweg. Dit rondje wordt elke week gelopen om meer zicht te krijgen op de aantallen en verplaatsingspatronen van hazelwormen en slangen op een specifiek perceel. Het biotoop wordt gevormd door een oude inmiddels sterk verruigde akker. De teller stokte uiteindelijk pas bij ruim vijftig hazelwormen (waaronder veel drachtige wijfjes) en drie adders, wat zelfs voor dit reptielrijke stukje Meinweg een formidabele score is.

Slagenarend gezien in natuurgebied Naardermeer

Foto: Ton Holsink

88291_w844_r844-475_962c4fcGisteren is in natuurgebied het Naardermeer een slangenarend gezien. De in Nederland zeldzame vogel werd eerder deze week ook al in de provincie Utrecht gezien. Hoewel er elk jaar wel een aantal Nederlandse waarnemingen van de slangenarend opduiken, wordt het dier in de provincies Noord-Holland en Utrecht maar zelden gezien. De slangenarend dankt zijn naam grotendeels aan zijn prooivoorkeuren. De gevederde jager jaagt namelijk het liefst op slangen en hagedissen.

Borstelworm kan ruim driehonderd jaar oud worden

Nieuw biologisch onderzoek toont aan dat de borstelworm Escarpia laminata een van de langstlevende dieren op aarde is. Dit organisme, dat voorkomt in de Golf van Mexico, kan namelijk ruim driehonderd jaar oud worden. Onderzoekers verzamelden 356 borstelwormen op verschillende plekken in de Golf van Mexico en keken hoe hard deze in een jaar tijd groeiden. Vervolgens konden ze op basis van de jaarlijkse groeisnelheid schatten hoe oud de verschillende wormen waren. Zo is een Escarpia laminata van zo’n vijftig centimeter lang naar schatting 202 jaar oud. Maar er zijn ook grotere Escarpia laminata aangetroffen die waarschijnlijk meer dan drie eeuwen oud zijn. Het is ook zeker niet uitgesloten dat er nog grotere en dus oudere exemplaren bestaan. De studie toont tevens aan dat de sterftecijfers onder de soort erg laag liggen.