Categorie: "Ecologie"

Aalscholvers kunnen ook onder water horen

AalscholverroermondDe aalscholver is een watervogel die volledig aangepast is aan het vangen van vis. Nieuw Deens onderzoek wijst uit dat de dieren zelfs onder water nog geluiden tussen de een en vier kHz kunnen waarnemen. Dat is ruim voldoende om de geluiden van lekkere hapjes als haringen waar te kunnen nemen. Vanuit evolutionair oogpunt is het logisch dat het gehoor van aalscholvers ook onder water werkt. De vogels moeten prooidieren vaak opsporen in troebele wateren, waar het zicht uiterst beperkt is. Bovendien leven aalscholvers ook in Arctische gebieden, waar het een groot deel van het jaar donker is. Maar de aalscholvers vangen niet alleen geluiden van vissen op wanneer ze het water induiken.

Groot gedeelte van Great Barrier Reef verbleekt

Foto: Bruno de Giusti, Wikimedia Commons/CC BY-SA 2.5 it

220px-Moofushi_bleached_coralsDat het niet zo goed gaat met het Australische Great Barrier Reef is al langer duidelijk, maar recente studies maken duidelijk dat het koraal nog ernstiger verbleekt is dan tot nu toe werd gedacht. Naar schatting is 29 procent van het ondiepe koraal beschadigd. Onderzoekers meldden eerder dat in 2016 circa 22 procent van het ondiepe gedeelte van het 1300 kilometer lange koraalrif was verbleekt. Na nieuwe onderzoeken, die zowel vanuit de lucht als in het water zijn uitgevoerd, is dat percentage nu naar boven bijgesteld. Wat onderzoekers vooral pessimistisch stemt is dat er in 2016 meer koraal dan gedacht is afgestorven. Die trend lijkt zich bovendien ook in 2017 door te zetten. Door oplopende watertemperaturen liep het koraalrif vorig jaar in maart en april al de hevigste verbleking op die ooit is gemeten.

Snoek doet het weer goed in Nederlandse wateren

Foto: Georg Mittenecker, Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

Esox_hdmDe snoek (Esox lucius) doet het goed in veel Nederlandse wateren. Dat is goed nieuws, want gedurende de tweede helft van de twintigste eeuw nam de roofvis nog sterk in aantal af door watervervuiling. Door de toename van voedselrijk water, kregen algen en kroos op veel plaatsen de overhand in het oppervlaktewater. Veel vijvers en beken werden steeds troebeler en waterplanten verdwenen. De snoek is vooral een zichtjager en kreeg het in het troebele water steeds moeilijker om prooien te bemachtigen. Door het gebrek aan waterplanten ging het voorplantingssucces van de soort ook achteruit. De plek van toppredator werd in veel wateren overgenomen door de snoekbaars, die in tegenstelling tot de snoek juist goed in staat om te jagen in water waar het zicht beperkt is.

Vrienden zijn belangrijk voor vampiervleermuizen die familielid verliezen

Foto: Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

266px-DesmodusHoewel ze de inspiratiebron vormen voor veel morbide griezelverhalen, zijn vampiervleermuizen in werkelijkheid erg sociale dieren. Vrouwelijke vampiervleermuizen hebben bijvoorbeeld een sterke band met hun moeders en dochters. De dieren verzorgen elkaar, maar delen ook hun voedsel. Wanneer een vampiervleermuis een lekkere bloedmaaltijd heeft gevonden, keert deze terug naar het nest om die maaltijd deels weer uit te braken en met moeder of dochter te delen. Maar het sociale gedrag van de behaarde bloedzuigers gaat nog een stukje verder. Ze hebben namelijk ook vrienden binnen de kolonie waarin ze leven. Nieuw onderzoek wijst uit dat die vrienden met name vooral van groot belang zijn als een vleermuis haar moeder of dochter kwijtraakt. Vampiervleermuizen die zoiets meemaken, hebben uiteindelijk veel betere overlevingskansen wanneer ze veel vrienden hebben.

Doorzichtige kikkers ontdekt in Ecuador

Foto: Jaime Culebras

doorzichtige-kikkers-ontdekt-in-amazonegebied-Wetenschappers hebben een nieuwe glaskikkersoort ontdekt in de soortenrijke binnenlanden van Ecuador. De amfibieën worden glaskikkers genoemd omdat hun huid doorzichtig is. Zo transparant zelfs dat het hart en enkele andere organen zichtbaar zijn door hun borstkas. De wetenschappers stuitten op de doorzichtige kikkers tijdens een expeditie door het Ecuadoriaanse deel van het Amazonegebied. In hun laboratorium stelden ze vervolgens met DNA-onderzoek vast dat het ging om een nog onbekende soort. “Ik werk elke dag met kikkers, maar dit is de mooiste soort die ik ooit heb gezien”, aldus hoofdonderzoeker Juan Guayasamin op nieuwssite New Scientist. Naast hun uiterlijk, is ook de voortplantingswijze van de kikkers opmerkelijk te noemen.

Wespenactiviteit op hoog peil

Foto: Tim Evison, Wikimedia Commons/CC BY-SA 2.5

220px-Vespula_vulgaris_portraitWespen lijken momenteel wel te varen bij de bijzonder hoge meitemperaturen. Er worden door het hele land al veel koninginnen en zelfs de nodige mannetjes waargenomen. Normaal gesproken ontwaken wespenkoninginnen in de tweede helft van april uit hun winterrust, waarna ze een plek gaan zoeken om een nest te bouwen. Dit jaar kwamen al in januari de eerste meldingen van wespen binnen op Natuurkalender.nl. Door de zeer warme maart ontwaakten veel koninginnen al vroeg uit hun winterslaap. Daarna volgde een frissere aprilmaand, wat niet gunstig is voor wespen. Uit een rondgang langs diverse bestrijdingsdiensten blijkt dat de meeste wespennesten nog maar in de eerste fase van ontwikkeling zijn en de nestjes meestal het formaat van een pingpongbal amper ontstijgen. In een enkel geval zijn ze al zo groot als een tennisbal. Dit is een teken dat veel koninginnen nog maar net begonnen zijn met de bouw van hun nest, terwijl het toch al 21 mei is. De slechte omstandigheden in april hebben waarschijnlijk voor een flinke vertraging gezorgd. Wat ook opvalt is dat er relatief veel mannetjeswespen (darren) worden gezien.

Wilde kat verovert terrein op verwilderde huiskatten in Zuid-Limburg

Foto: Lviatour, Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

Felis_silvestris_silvestris_Luc_ViatourDe wilde kat (Felis silvestris) rukt in het uiterste zuiden van Nederland langzaamaan op. Uit onderzoek met zenders en cameravallen blijkt dat de wilde kat zich inmiddels al prima thuisvoelt in het Vijlenerbos bij Vaals. De wilde kat plant zich voort en verovert terrein op de verwilderde huiskatten in dit natuurgebied. Uit de met behulp van gps-halsbanden verzamelde gegevens verzamelde blijkt dat de fraai katachtigen zich vooral binnen het Vijlenerbos bewegen. De volwassen dieren hebben een grote actieradius en bewegen zich door vrijwel het gehele bos. Het vrouwtje met jongen beperkt zich tot een kleiner gebied. Op de cameravallen is te zien dat er naast de gezenderde dieren nog twee andere wilde katten rondwaren in het Vijlenerbos.

aasgieren gebruiken rode modder als make-up

Foto: Manuel de la Riba/Doñana Biological Station

egyptische-gier-gebruikt-rode-modder-als-make-upAasgieren (Neophron percnopterus) gebruiken rode modder als een soort make-up, zo blijkt uit een nieuwe studie. Als de van origine grijswitte vogels de kans krijgen, smeren ze hun kop en nek in met roodkleurig modderwater uit rivieren of meertjes. Het exacte doel van deze vermomming is vooralsnog een raadsel, zo melden wetenschappers in het tijdschrift Ecology. De onderzoekers van het Doñana Biological Station op het Canarische eiland Fuerteventura zetten negentig wilde aasgieren twee kommen water voor. Een bakje bevatte helder water, terwijl in de andere kom water met een rode zandoplossing zat.

Populatie noordelijke koningsalbatros in kaart gebracht met satelliet

Foto: Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0

266px-Northern_Royal_Albatross_with_Red-billed_Gull_Taiaroa_Head_Sept_2007Britse wetenschappers hebben voor het eerst vogels geteld met behulp van satellietbeelden. De onderzoekers brachten met behulp van een Amerikaanse satelliet maar liefst 3600 nesten van noordelijke koningsalbatrossen  (Diomedea sanfordi) op de Nieuw-Zeelandse Chathameilanden in kaart. De tellingen vanuit de ruimte blijken nauwkeuriger te zijn dan tellingen die ter plaatse worden uitgevoerd door biologen. Bij het onderzoek werd gebruikt gemaakt van de satelliet DigitalGlobe WorldView-3, een technisch wondertje dat objecten op aarde met een doorsnede tot dertig centimeter in beeld kan brengen. De lichamen van de albatrossen beslaan slechts twee of drie pixels op de beelden. De vogels zijn  echter gemakkelijk te zien als ze zitten te broeden op de rotsen omdat witte lichaam scherp afsteekt tegen de de grijze omgeving. Noordelijke koningsalbatrossen zijn wat betreft broedgebieden erg kieskeurig en komen vrijwel uitsluitend (99 procent van de wereldpopulatie) voor op de Chathameilanden.

Drie nieuwe ondersoorten van de sneeuwluipaard ontdekt

Foto: Bernard Landgraf, Wikimedia Commons/CC BY-SA 3.0 

266px-Uncia_unciaWetenschappers hebben de majestueuze sneeuwluipaard op taxonomisch vlak onderverdeeld in drie ondersoorten. Dieren uit drie van elkaar gescheiden populaties blijken genetisch namelijk genetisch namelijk voldoende van elkaar te verschillen om te spreken van diverse ondersoorten. De drie ondersoorten hebben elk een eigen naam gekregen. Panthera uncia irbis vinden we in het gebied rond de Altaj (een gebergte dat grofweg op de grens van Rusland, China, Mongolië en Kazachstan ligt). Panthera uncia uncioides loopt rond in de Himalaya en op het Tibetaans Hoogland. En dan is er tot slot nog Panthera uncia uncia. Deze houdt zich op richting het westen, in de nabijheid van de bergketens Tiensjan en Pamir en de Transhimalaya. P. uncia irbis wordt van de andere subsoorten gescheiden door de Gobiwoestijn. De ondersoorten P. uncia uncioides en P. uncia uncia komen elkaar niet tegen door de aanwezigheid van de Transhimalaya.