Categorie: "Ecologie"

Kikkers kunnen kleuren en details zien in volledige duisternis

BruinekikkeroogOnze mensenogen worden zonder de aanwezigheid van kunstlicht al gauw nagenoeg onbruikbaar bij het invallen van de nachtelijke duisternis. In de dierenwereld zijn er echter diverse dieren die over een uitstekend nachtzicht beschikken. Nieuw onderzoek wijst uit dat ook kikkers en padden tot die laatste groep behoren. Sterker, ze zien naast details ook gewoon kleuren als hun leefgebied wordt bedekt door de sluier van de nacht. Tot die ontdekking kwamen Zweedse wetenschappers, die hun bevindingen hebben gepubliceerd in het blad Philosophical Transactions of the Royal Society B. In het netvlies van de meeste gewervelden – waaronder de mens – zijn twee soorten zintuigcellen terug te vinden: kegeltjes en staafjes. De kegeltjes stellen ons in staat om kleur te zien, maar alleen als er voldoende licht is. Als de duisternis invalt, nemen de staafjes in het netvlies de honneurs waar en zie je alles in zwart-wit. Kikkerogen zitten net wat anders in elkaar.

Honderden kikkers verzamelen zich rond Brits huis

DSC_0659_02-300x200Het huis van Barry Kirby uit het Engelse St. Budeaux is blijkbaar een magneet voor kikkers. Er zitten inmiddels al ruim tweehonderd van de amfibieën rondom de woning. De kikkers lijken bovendien hun paradijsje gevonden te hebben, want ze gaan niet meer weg. De alleenstaande vader Kirby woont al zes maanden in zijn nieuwe woning, samen met zijn veertienjarige dochter Nicole. Deze maand merkte hij voor het eerst tientallen kikkers op aan zijn huis. “Het leek alsof ze overal zaten”, zegt de Brit. “Ik dacht eerst dat iemand een grapje wilde uithalen, maar toen ik thuiskwam van mijn werk, waren ze ineens met honderden.” Hoewel Kirby niet weet wie de vorige eigenaars van het huis zijn, weet hij dat er ooit een vijver in de tuin stond. Er zaten al kikkers rondom de woning toen hij er zijn intrek nam, maar de afgelopen paar weken zijn de aantallen explosief gestegen.

Atalanta overwintert steeds vaker in Nederland

Atalanta-300x199De atalanta overwintert de laatste jaren steeds vaker in Nederland. Ook de afgelopen winter trok het gros van deze dagvlinders niet weg naar warmere oorden. Inmiddels nadert februari zijn einde en zijn er meer dan honderd waarnemingen van fladderende atalanta’s doorgegeven via Waarneming.nl en Telmee. Vooral op zonnige dagen met niet te lage temperaturen zijn de fraaie dagvlinders al te zien. De atalanta’s die hier blijven nemen wel een risico, want ze gaan niet in winterslaap. Ze gaan ‘gewoon’ in rust als het te koud is en worden weer actief als het zonnig is en warm genoeg. Dat betekent dat ze wel energie verbruiken en dus af en toe bij moeten tanken. Omdat er natuurlijk maar weinig planten bloeien in de winter, kan dat een probleem zijn.

Vrouwtjeslampreien veinzen regelmatig seks met mannetjes

Vrouwelijke lampreien veinzen regelmatig seks met mannetjes, zo blijkt uit een Japanse studie studie naar de  primitieve vissen. De vrouwtjes van de soort Lethenteron kessleri nemen in het paarseizoen deel aan orgieën waarin ze maar liefst tweehonderd keer paren met tien of meer mannetjes. Bij de meeste van die paringen geven de dieren echter geen eitjes af. De mannetjesvissen hebben dat echter niet in de gaten en blijven zich vol overgave op het liefdesspel storten. Lampreien (de groep waartoe ook de in Nederland voorkomende zee-, rivier- en beekprik behoren) zijn kaakloze en evolutionair gezien zeer oude vissen die vooral in zoet water leven.

Paddentrek komt op gang door nat en zacht weer

Paddenamplex2016Hoewel het weer momenteel eerder aan de herfst dan aan het voorjaar doet denken, is de jaarlijkse paddentrek op veel plekken toch al enigszins op gang gekomen. Op zich is dat ook niet zo vreemd, want een combinatie van zachte nachttemperaturen en regen is meestal het signaal voor de dieren om uit hun winterrust te komen en de tocht naar hun voortplantingswateren te maken. In het door wegen doorsneden Nederland kan de massale trek plaatselijk resulteren in massa’s overreden dieren.

Vier soorten minikikkers ontdekt in India

Foto: SD Biju

MinifrogsindiaWetenschappers hebben vier zeer kleine kikkersoorten ontdekt in het bergachtige en extreem soortenrijke gebied West-Ghats in Zuid-India. Volgens de onderzoekers zijn de dieren zo klein dat ze in het verleden waarschijnlijk over het hoofd zijn gezien. De kikkers passen in volgroeide toestand op een menselijke vingernagel. De dieren zijn ‘s nachts actief. Naast de minatuurkikkers werden er nog drie nachtactieve kikkersoorten ontdekt in het gebied. De ontdekking werd dinsdag gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift PeerJ.

Zwangere amoerpanter is in werkelijkheid dik mannetje

sluipendepanterkleinBoswachters waren al verheugd over de aanwezigheid van een zwangere amoerpanter in een natuurreservaat bij de Chinees-Russische grens. Bij nader inzien bleek echter dat ze te vroeg hadden gejuicht. Deskundig onderzoek heeft namelijk aan het licht gebracht dat het dier in kwestie een mannetje met overgewicht is. De achterkant van de panter werd vergeleken met die van een mannetjespanter die op film was gezet in hetzelfde gebied in 2014. Experts bevestigden vervolgens dat het om precies hetzelfde mannetje ging. De gevlekte kat leek zwanger, maar had in werkelijkheid gewoon een mammoetportie vlees naar binnen gewerkt. Volgens onderzoeker Zhou Shaochun is het gulzige eetgedrag direct te linken aan de aanwezigheid van veel reeën en wilde zwijnen in het gebied.

Eerste gifproducent uit aardgeschiedenis ontdekt

Foto: Alex Bernardini, Wikimedia Commons/CC BY 2.5

Euchambersia_restorationRecent wetenschappelijk onderzoek toont aan dat slangen niet de eerste gewervelde dieren waren die gif produceerden en gebruikten. Het kleine ‘zoogdierreptiel’ Euchambersia, dat zo’n 260 miljoen jaar geleden rondliep in Zuid-Afrika, al goed werkende gifklieren had. Hoewel de eerste fossielen van het dier al in 1932 werden ontdekt, is nu met CT-scans het definitieve bewijs geleverd dat Euchambersia ook echt giftig was. Het dier, dat ongeveer het formaat had van een vrij kleine hond, had een brede, diepe en cirkelvormige ruimte in de bovenkaak waar een gifklier in zou passen. Die holte was middels groeven en kanalen verbonden met de hoektanden en mond van Euchambersia. Het is nog niet helemaal duidelijk of het dier zijn gif gebruikte om te jagen of het goedje alleen inzette om zich te verdedigen tegen grotere roofdieren. De meeste hedendaagse soorten die beschikken over een gifapparaat zijn carnivoren die de aanpassing inzetten voor het doden en verteren van prooidieren.

Zeeleven herstelde snel na massa-extinctie in Perm

Illustratie: ammoniet, Nobu Tamura, Wikimedia Commons/CC BY 3.0

266px-Asteroceras_BWFossielen van onder meer haaien, zeereptielen en inktvisachtigen die zijn opgegraven in de Amerikaanse staat Idaho, hebben aangetoond dat het maritiem ecosysteem zich erg snel heeft hersteld van de grootste sterfte van soorten in de aardgeschiedenis. Tijdens het Perm, een geologisch tijdperk dat ongeveer 252 miljoen jaar geleden eindigde, legde circa negentig procent van de toen levende soorten het loodje. Nog geen anderhalf miljoen jaar later, een evolutionaire oogwenk, waren er weer opmerkelijk veel soorten ontstaan. Dat heeft een groep wetenschappers, onder leiding van de Franse paleontoloog Arnaud Brayard, woensdag bekendgemaakt. “Onze ontdekking was totaal onverwacht.” Zijn team vond in Bear Lake County de versteende resten van zo’n dertig soorten uit het begin van het Trias. De organismen vertoonden een grote variëteit en vaak complexe structuur.

Kever lift mee op de rug van mieren

Foto: BMC Zoology

mier5Wetenschappers hebben in Costa Rica een opmerkelijke keversoort ontdekt. De piepkleine Nymphister kronaueri is namelijk een lifter die graag meereist op de rug van een mier. De onderzoekers, die hun bevindingen hebben gepubliceerd in het tijdschrift BMC Zoology, kwamen deels toevallig op het spoor van de kever toen ze trekmieren van de soort Eciton mexicanum aan het bestuderen waren. Ze merkten de lifter op omdat het achterlijf van sommige mieren er vreemd uitzag. Het bleek allemaal te komen door de kever die zich – met behulp van zijn sterke kaken – vastklemt aan de rug van de mier.