Categorie: "Ecologie"

Wereldwaterdag vestigt aandacht op belangrijke zoetwatergebieden

Het Wereld Natuur Fonds (WNF) heeft 2 februari 2010 omgedoopt tot Wereldwaterdag. Op die manier wil de organisatie meer aandacht vragen voor het belang van meren en rivieren voor de natuur en voor mensen. Zoetwatergebieden vormen een cruciale schakel in het overleven van mens en dier. Daarom richt het WNF zich al jaren op de bescherming van vitale zoetwatergebieden. Vandaag vraagt het WNF aandacht voor het Tsjaadmeer. Dit meer ligt op de grens van Tsjaad, Niger, Nigeria en Kameroen. Circa tien jaar geleden legden de eerste drie landen in een verklaring al vast dat het Tsjaadmeer van internationale betekenis is en beschermd moet worden. Recentelijk heeft ook Kameroen zich hierbij aangesloten. Dit maakt grensoverschrijdende samenwerking mogelijk, een broodnodige stap om dit meer te behouden voor toekomstige generaties. Actie is nodig, omdat door toenemend gebruik van water voor bijvoorbeeld irrigatie en toenemende droogte het meer de afgelopen tijd drastisch is geslonken.

Arctische toendra warmt sneller op dan gedacht

Veranderende vegetatie
Het klimaatdebat blijft boeiend, mede doordat zowel sceptici als bezorgde wetenschappers gretig munitie aangereikt krijgen om hun tegenstanders mee te bestoken. Met de gezaaide twijfel over de gletsjertheorie leken de ontkenners tijdelijk aan de winnende hand te zijn, maar ontwikkelingen in Arctisch Noord-Amerika en Europa vertellen weer een ander verhaal. Delen van de Arctische toendra warmen namelijk sneller op en produceren meer broeikasgassen dan eerder voorspeld werd, zegt een leidende klimaatexpert. De temperatuur is in de toendragebieden van Noord-Amerika en oostelijk Rusland sinds 1970 al ruim vier graden gestegen. Professor Greg Henry van de Universiteit van British Columbia zegt dat de vegetatie inmiddels ook aan het veranderen is, waarbij lichtgekleurde grassen en moslagen steeds vaker plaats maken voor donkere struiken. In combinatie met een afname van de sneeuwbedekking zorgt de veranderde vegetatie ervoor dat het hele gebied donkerder wordt, meer zonnewarmte absorbeert en dus ook versneld opwarmt. Henry, die al sinds 1980 onafgebroken onderzoek verricht in het noordelijk poolgebied, stelt dat in die periode een ‘substantiële verandering’ is opgetreden in de plantbedekking en de broeikasuitstoot.

Boskoop in de ban van de boktor

Paniek in Boskoop nadat vorige maand in het Zuid-Hollandse plaatsje een paar levende boktorlarven werden aangetroffen. Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft eerder deze week in Boskoop een bufferzone van twee kilometer ingesteld rond een boomkwekerij waar de Oost-Aziatische boktor is gevonden. Bedrijven in deze zone mogen voorlopig geen bomen verhandelen. Het insect veroorzaakt door zijn vraatzucht grote schade aan loofbomen en is daarom voor de Nederlandse natuur en tuinbouw een gevaarlijke exoot.

Dertien tijgerlanden maken afspraken over beschermingsmaatregelen

Dertien Aziatische landen gaan zich inzetten voor de wilde tijger. Ze hebben tijdens een conferentie in het Thaise Hua Hin afgesproken dat er een verbod komt op projecten die de leefomgeving van de tijgers bedreigen. Het gaat dan bijvoorbeeld om de aanleg van wegen en bruggen. Ook willen ze een permanent verbod op de handel in tijgerhuiden. Het doel is om tegen 2022 een verdubbeling van de huidige tijgerpopulatie (circa 3500 exemplaren) te realiseren. Abhisit Vejjajiva, de minister-president van Thailand, benadrukt dat de dertien landen die tijgers binnen hun landsgrenzen hebben zich op een kruispunt bevinden: “De situatie is dermate kritiek dat dit mogelijk de laatste kans is om de tijger te redden”, verklaarde hij. De beschermingsmaatregelen zijn een initiatief van het Global Tiger Initiative, een in 2008 gesticht samenwerkingsverband tussen de Wereldbank, het Wereld Natuur Fonds en andere natuurbeschermingsorganisaties.

Een paradijsje voor watervogels

Het zijn veelal de grote natuurgebieden en nationale parken in ons land die alle aandacht krijgen en gelden als de laatste bastions van natuurlijke biodiversiteit. Maar er zijn ook kleinere, onbekendere pareltjes waar het voor natuurliefhebbers zeer goed toeven is. Een goed voorbeeld is de Midden-Limburgse Isabellagreend (ook wel Isabellegreend), een deel van de Maasplassen in de buurt van Merum, een dorp onder de rook van de bisschopsstad Roermond. Met name in de wintermaanden is deze landtong een paradijs voor vogelaars. De hoge natuurwaarde wordt bereikt door de grote aantallen watervogels die er overwinteren. Deze vogels zoeken ‘s nachts voedsel, onder meer op de Maas.

Huismus meest getelde vogel

Evenals voorgaande jaren is de huismus tijdens de Nationale Tuinvogeltelling het meest waargenomen, ondanks het feit dat de huismussenpopulatie de afgelopen 25 jaar is gehalveerd. Dankzij de Tuinvogeltelling kan uit nader onderzoek blijken op welke plaatsen de huismus het juist wel of minder goed doet. Huismussen leven namelijk bijna uitsluitend rondom bebouwing en komen juist veelvuldig in tuinen voor. Ook is het een kolonievogel, zodat je zelden één mus ziet maar meestal een hele groep. Kijken we naar het aantal tuinen waarin de huismus afgelopen weekend gezien is, dan eindigt hij op de zesde plaats. De merel blijkt de meest verspreide tuinvogel te zijn. De koolmees en roodborst eindigen bij het gebruik van deze benadering op respectievelijk op de tweede en derde plaats. De laatste jaren wordt een lichte daling van het aantal kool- en pimpelmezen geconstateerd. Het lijkt erop dat de sneeuwval en vorst van deze winter weinig invloed heeft gehad op de meeste tuinvogels.

Zoogdieren dreven waarschijnlijk naar Madagaskar

Madagaskar is het op drie na grootste eiland ter wereld en een echte oase van biodiversiteit. Het eiland is vooral bekend vanwege de maki’s, halfapen die nergens anders ter wereld voorkomen. Ook de helft van alle vogelsoorten op het eiland vind je nergens anders ter wereld terug. Maar het was altijd de vraag hoe de verschillende Madagassische zoogdieren nu eigenlijk op het eiland terecht zijn gekomen. Wetenschappers hadden twee theorieën: De dieren hadden het eiland bereikt via een landbrug of over zee, via drijvende vegetatie. De ‘drijftheorie’ over de zoogdieren op Madagaskar bestond al langer. Maar veel wetenschappers twijfelden over de hypothese, omdat de huidige zeestromen en winden rondom het eiland van het land af zijn gericht.

Zeespiegelstijging bedreigt Bengaalse tijgers in de Sundarbans

Het is niet ondenkbaar dat een van de grootste tijgerpopulaties ter wereld nog deze eeuw uitsterft. De oorzaak volgens het Wereld Natuur Fonds: door stijgende zeespiegels dreigen de mangrovebossen in Bangladesh te overstromen. Als een voorspelde zeestijging van 28 centimeter langs de Bengaalse kust ten opzichte van het jaar 2000 ook daadwerkelijk plaatsvindt, zal de leefomgeving van de Bengaalse tijger in de Sundarbans met 96 procent krimpen. Door de stijgende zeespiegel dringt het zoute water steeds verder landinwaarts door. Het zoute water trekt bij eb niet meer terug, maar blijft achter. Vegetatie sterft af. De hoeveelheid droge grond vermindert. In de afgelopen 20 jaar hebben zo’n 6000 mensen eilanden moeten verlaten die onbewoonbaar zijn geworden. Ook veel prooidieren van de tijger zullen verdwijnen als de zeespiegel nog verder stijgt. Maar niet iedereen ziet de toekomst zo duister in: tijgerexpert Aminul Islam wijst er bijvoorbeeld op dat de afzetting van slib en verzanding op veel plekken in de Sundarbans juist extra stukken land opwerpt. Het staat wel vast dat het aantal conflicten tussen mens en dier in de delta toeneemt.

Seizoensgebonden natuurspektakels nader uitgelegd

De internationale stroom aan natuurboeken valt in het huidige mediatijdperk nauwelijks te stelpen. Het is dan ook een haast ondoenlijke opgave om elke publicatie aan je persoonlijke collectie toe te voegen, tenzij je over een eigen kasteel met zijvleugel en een uitpuilende portemonnee beschikt. Daarom richt ik me persoonlijk voornamelijk op de krenten in de pap. Voor de overige interessante werken is er nog altijd de bibliotheek. Een van die genoeglijke literaire krenten is het op de BBC-serie Nature’s Great Events gebaseerde boek Onze spectaculaire planeet. Dit boek richt zich op zes seizoensgebonden natuurlijke megaspektakels, namelijk de droogte en vloed in de Botswaanse Okavangodelta, de gnoetrek in Tanzania, de grote dooi op de Noordpool, de zalmtrek in Alaska, de haringtrek langs de kust van Zuid-Afrika en het jaarlijkse eetfestijn van de immense bultruggen langs de Alaskaanse kust.

Conflicten met olifanten eisen veel mensenlevens in India

Foto: Jayanand Govindaraj

Wilde olifanten hebben de afgelopen drie jaar in India ruim duizend mensen gedood. Dat meldde een woordvoerder van het Indiase ministerie van Milieu en Bossen vandaag. Tijgers en leeuwen, die bij veel westerlingen toch een bloeddorstiger imago hebben, waren verantwoordelijk voor respectievelijk slechts elf en drie sterfgevallen. Dit heeft natuurlijk vooral te maken met aantallen en de geografische verspreiding van de diersoorten. Tijgers vind je alleen nog in een beperkt aantal Indiase natuurreservaten, terwijl de bossen van Gir ’s werelds laatste toevluchtsoord voor de Aziatische leeuw vormen. Indische olifanten komen daarentegen in vrijwel heel ruraal India nog in behoorlijke aantallen voor. Maar India is een dichtbevolkt, zeg maar gerust overvol land.