Categorie: "Ecologie"

Nederlanders vooral bezorgd over toekomst grote zoogdieren

Foto’s: André Bärtschi / WWF-Canon (spin), David Lawson / WWF-UK (tijgerwelp).

Biodiversiteit onder druk
De biodiversiteit op aarde staat vandaag de dag ernstig onder druk. Dagelijks zakken zeldzame dieren en planten verder weg in het moeras van exterminatie. Maar gelukkig zijn er organisaties en burgers die deze afkalving van de wereldwijde soortenrijkdom een halt trachten toe te roepen. Het Wereld Natuur Fonds, dat 2010 onlangs doopte tot het Jaar van de Biodiversiteit, wilde met behulp van een steekproef wel eens toetsen hoe betrokken Nederlanders zijn bij natuurbescherming. Welke dieren moeten zeker gered worden? En zijn er ook dieren of planten die men liever kwijt dan rijk is?

Grizzly’s rukken op richting ijsberenterritoria

Het is een tafereel dat biologen in het verleden voor volstrekt denkbeeldig hielden: een directe confrontatie tussen wilde grizzly- en ijsberen. Toch bestaat de kans dat beide kolossen elkaar in de nabije toekomst tegen het lijf gaan lopen. In Canada rukken de bruine beren namelijk steeds verder op naar het noorden, naar gebieden die voorheen ecxlusief bewoond werden door de ijsbeer. En dat kan een groot probleem worden. De kans bestaat namelijk dat een verwoede strijd om dezelfde voedselbronnen nadelig uitpakt voor beide soorten.

Vogelwacht Utrecht luidt noodklok voor ijsvogels

Foto: Lukasz Lukasik
De Vogelwacht Utrecht luidt de noodklok. De organisatie vreest dat er in 2009/2010 nog meer ijsvogels zijn overleden dan in de vorige winter. Sinds een jaar of tien is de felblauwe vogel regelmatig te zien in Nederland en in de provincie Utrecht. De naam van de vogel is misleidend, want juist als het hard vriest, kan hij geen vis (zijn hoofdvoedsel) meer vangen. Hoe komt hij dan toch aan die naam? Dat heeft waarschijnlijk te maken met de zichtbaarheid van het bonte vogeltje in de winter. Als het koud wordt en de goede visstekken in aantal afnemen, zie je soms meerdere ijsvogels in de buurt van wakken en plassen.

192 vogelsoorten wellicht voor 2020 uitgestorven

Als er niet snel wordt ingegrepen, zullen 192 vogelsoorten 2020 niet halen. Met deze waarschuwing wil BirdLife International de aandacht vestigen op de uitstervende vogelsoorten. BirdLife International is een organisatie die wetenschappelijke expertise bundelt om de mondiale vogelrijkdom te beschermen tegen de vele gevaren die vandaag de dag de natuurlijke horizon vertroebelen. Een recent rapport van de organisatie schetst een somber beeld: 192 vogelsoorten worden direct met uitsterven bedreigd.

Witte haai mogelijk met uitsterven bedreigd

Foto: Terry Goss
Imagoprobleem
Het Wereld Natuur Fonds en aanverwante natuurorganisaties hebben recentelijk terecht veel aandacht besteed aan de precaire situatie van de tijger. Maar ook een van de mariene toproofdieren gaat mogelijk een gitzwarte toekomst tegemoet. Een recent onderzoek, dat deel uitmaakt van de Census of Marine Life, heeft aangetoond dat er vermoedelijk nog maar circa 3500 witte haaien rondzwemmen in de hedendaagse wereldzeeën. De roofvissen hebben vooral last van het drukke scheepsverkeer en overbevissing. Maar waar de tijger doorgaans voldoende aandacht in woord en beeld krijgt om mensen bewust te maken van de zieltogende staat waarin veel wilde populaties verkeren, daar heeft de witte haai nog steeds last van een aloud imagoprobleem dat zeker sinds de jaren zeventig rotsvast verankerd is in de menselijke verbeelding. Sinds Spielbergs bibberepos Jaws staat de witte haai toch vooral bekend als een vileine moordenaar, een bloeddorstige menseneter die in de troebele diepten watertandend wacht op de mogelijkheid om argeloze zwemmers met zijn messcherpe tanden levend te fileren. Dat de boulevardpers daarnaast elke aanval disproportioneel uitvergroot door smeuïge foto’s van bloeddoordrenkte bijtwonden een prominent plekje op de voorpagina te gunnen, draagt ook niet bepaald bij aan een imagoverbetering van de witte haai.

Perfecte jager
In werkelijkheid is de witte haai een perfect roofdier en een cruciale spil in de ecosystemen waar hij deel van uitmaakt. Aanvallen op mensen zijn spaarzaam en lopen zelden fataal af, wat duidelijk uitwijst dat de dieren mensen zelden bewust uitkiezen als prooiobject. Het duistere imago dat de witte haai met zich meedraagt, kan er volgens veel biologen wel eens toe leiden dat de warmbloedige roofvis eerder van de aardbodem verdwijnt dan de tijger. “In Australië zijn veel haaien sinds kort uitgerust met speciale zendertjes, die een sms-bericht of e-mail doorgeven als de dieren in de buurt van de kust komen. Dergelijke proeven laten zien dat haaien en mensen het water best kunnen delen, als we maar bereid zijn om de haaien ook wat ruimte te gunnen en kiezen voor het gericht inzetten van onze technologische verworvenheden. Maar helaas zijn er ook veel mensen die minder welwillend tegenover de bescherming van witte haaien staan. Zij zien de dieren nog steeds als notoire menseneters die beter opgeruimd kunnen worden”, zegt zeebioloog Ronald O’Dor.

Bronnen: The Guardian, Treehugger.com

Schimmelinfectie zaait dood en verderf onder Amerikaanse vleermuizen

Foto: New York State Department of Environmental Conservation

Een dodelijke schimmel heeft geleid tot de dood van tienduizenden vleermuizen in het oosten van de Verenigde Staten. Het ‘witneussyndroom’, dat huishoudt onder vleermuizen die in een diepe winterslaap verkeren, wordt veroorzaakt door een kouminnende schimmel die zich op de vleugels, snuiten en oren van de slapende dieren nestelt. De ziekte is tot nu toe aangetroffen in grotten van Vermont tot en met Tennessee. Volgens wetenschappers kan een verdere verspreiding van de schimmel desastreuze gevolgen hebben voor veel vleermuissoorten: “In de noordelijker gelegen oostelijke staten vind je niet echt grote vleermuizenkolonies. Maar in Tennessee of Texas tref je in sommige grotten wel duizenden dieren tegelijk aan. Als daar 95% van sterft, krijgen de populaties een harde klap”, verduidelijkt vleermuisexpert Alan Hicks.

Primaten verkeren wereldwijd in zwaar weer

Ontbossing en stroperij
Bijna de helft van alle 634 primatensoorten wordt met uitsterven bedreigd door ontbossing, stroperij of de illegale handel in dierlijke producten. Dat blijkt uit een rapport dat 85 natuurbeschermers uit vele delen van de wereld, verenigd in de onder IUCN-vlag opererende Primate Specialist Group, recentelijk hebben vrijgegeven. Het verslag draagt de veelzeggende titel Primates in Peril: The World’s 25 Most Endangered Primates, 2008-2010. In 2002 ging het nog om circa 33% van alle primatensoorten. Volgens de websites van de IUCN en Conservation International staat het water veel van de hedendaagse apensoorten tot aan de lippen en dreigt gestage uitroeiing als er niet snel actie wordt ondernomen. En de geografische locatie lijkt amper een rol te spelen: apen op Madagaskar en in Zuid-Amerika hebben het even zwaar als hun Aziatische verwanten. Een goed voorbeeld van een aap die een onverbiddelijk zwaard van Damocles boven zijn hoofd heeft hangen, is de witkoplangoer (Trachypithecus p. poliocephalus).

Ongebruikelijke winterkou wordt veel dieren in Florida fataal

Ook Florida, in Amerika toch bekend als de Sunshine State, heeft al een paar weken te maken met ongebruikelijk lage temperaturen. En de lage stand van het kwik heeft een negatieve invloed op veel dieren. Vooral lamantijnen (zie foto), zeeschildpadden, Amerikaanse krokodillen en tropische vissen zijn zwaar getroffen door het ongebruikelijke winterweer. Alleen al in januari werden tweehonderd dode lamantijnen aangetroffen. Een zorgelijke ontwikkeling, want de serene waterzoogdieren zijn dun gezaaid in de Caribische wateren. “Water dat gedurende een lange periode kouder is dan 20 graden Celsius, kan bij lamantijnen een soort stresssyndroom veroorzaken, waardoor de dieren zwakker en vatbaarder voor allerlei ziektes worden”, verduidelijkt Carli Segelson van het Florida Fish and Wildlife Research Institute. Ook vissen zoals jonge barracuda’s, tarpons, papegaaivissen en grombaarzen leggen massaal het loodje. Voor zeeschildpadden is de situatie wat minder precair, maar ijskoud water kan deze dieren in een comateuze toestand doen belanden.

Een zeldzame Afrikaanse jager

Foto: African Wild Dog SOS Fund

Het is na de Ethiopische wolf het waarschijnlijk zeldzaamste roofdier van Afrika: de Afrikaanse wilde hond (Lycaon pictus). Bescheiden restpopulaties komen nog voor in het zuiden, oosten en westen van Afrika. Wilde honden zijn echte groepsjagers, die in staat zijn om gezamenlijk middelgrote en grote antilopen als impala’s, gnoes of koedoes naar de grond te brengen. Ze leven in roedels die sterk hiërarchisch zijn georganiseerd. Opvallend is ook de altruïstische inborst van de Afrikaanse wilde hond. Het is al meermaals waargenomen dat kreupele dieren, die zelf niet meer kunnen deelnemen aan de gezamenlijke jacht, toch hun vaste portie van de buit krijgen. Door toedoen van de mens is het leefgebied van de Afrikaanse wilde hond echter ernstig versnipperd geraakt.

Chinese tijgerpopulatie geslonken tot minder dan vijftig exemplaren

Het aantal wilde tijgers in China is waarschijnlijk gedaald tot het schamele aantal van maximaal vijftig exemplaren. Dat heeft de Wildlife Conservation Society maandag laten weten. Ooit leefden tijgers in grote delen van China. Volgens Xie Yan van de Wildlife Conservation Society zijn er nu nog circa tien tijgers in de zuidwestelijke provincie Yunnan, vijftien in Tibet en circa twintig in de noordwestelijke provincies Jilin en Heilongjiang. In Tibet en in het zuiden wordt de populatie nog steeds kleiner, ondanks maatregelen van de autoriteiten om de tijger te beschermen.