Categorie: "Dieren en mythevorming"

Haaien levend meer waard dan dood

Geldmagneet
Verblijdend nieuws voor haaien- en natuurliefhebbers: uit Australisch onderzoek blijkt dat een haai – in elk geval in gebieden als het eilandstaatje Palau of in Zuid-Afrika – levend beduidend meer waard is dan dood. Op Palau brengt één enkele haai 179.000 dollar per jaar in het laatje. Uitgaand van een gemiddelde levensduur betekent dit dat een gezonde en zwemmende haai gedurende zijn leven bijna twee miljoen dollar genereert. Hierbij zijn de paar tientjes die een visser voor een paar haaienvinnen krijgt maar een peulenschil. In Palau zijn speciaal op haaien gerichte duiktrips bijvoorbeeld goed voor ruim acht procent van het bruto binnenlands product.

Grote breinen van zoogdieren ontstonden door verbeterde reukzin

Het relatief grote brein van zoogdieren is oorspronkelijk waarschijnlijk ontstaan door een verbeterde reukzin. Dat hebben Amerikaanse wetenschappers van de University of Texas vastgesteld. De onderzoekers kwamen tot hun bevindingen door twee oeroude fossielen van zoogdieren te bestuderen. Ze maakten onder meer scans van de binnenkant van de schedels. Uit het onderzoek bleek dat de olfactorische hersengebieden significant groter waren dan bij primitievere soortgenoten.

De charme van zoölogische buitenbeentjes

Recalcitrant gedrag
De frequente lezer van dit weblog zal het vermoedelijk wel al zijn opgevallen, maar ik heb een bijzondere voorliefde voor veel dieren waar de meeste mensen met een grote boog omheen zouden lopen. Het gaat dan vooral om haaien, amfibieën, reptielen en vleermuizen, kortom dieren die in de volksmond toch al gauw als eng, vies of gevaarlijk bestempeld worden. Noem het een gezonde vorm van recalcitrant gedrag. Juist dieren (en soms ook personen) die in de populaire opinie worden overladen met negatieve vooroordelen wekken doorgaans mijn fascinatie.

Mythische rivierschildpad gevonden in Vietnam

Foto: EPA
Na diverse mislukte pogingen is het vandaag eindelijk gelukt de beroemdste schildpad van Vietnam te vangen. Honderden kijkers, die zich langs het Ho Hoan Kiem-meer in het centrum van de hoofdstad Hanoi hadden verzameld, juichten, toen ongeveer vijftig reddingswerkers een net rond het dier legden. Eerdere vangstpogingen waren mislukt. De reuzenschildpad is voor onderzoek naar een eilandje overgebracht. De autoriteiten kwamen in actie nadat getuigen wonden in de hals van het dier, volgens de Vietnamezen een van de laatste vier van zijn soort, hadden gezien.

De opstand der dieren

Oorlog
Animal Planet is een van mijn favoriete zenders en onderscheidt zich normaliter door mooie of wetenschappelijk interessante natuurdocumentaires. Maar de ruim anderhalf uur durende documentaire When Animals Go Bad die gisteren langskwam vond ik op zijn minst een beetje dubieus. Centraal stonden dieren die zich bezondigen aan aanvallen op mensen. Op zich een interessant en actueel thema, want op sommige plaatsen brengt het leven in de directe nabijheid van wilde dieren ontegenzeggelijk reële gevaren met zich mee. Maar de film wekte regelmatig de indruk dat de dierenwereld op mondiale schaal de poten, vinnen, tentakels en vleugels ineengeslagen heeft en de laatste jaren een soort grootschalige retributieoorlog tegen de mensheid begonnen is.

Mensen verouderen even snel als chimpansees

Enigma
De snelheid waarmee het menselijk lichaam veroudert, is vergelijkbaar met verouderingstempo van chimpansees. Dat hebben Amerikaanse wetenschappers vastgesteld. Mensen worden gemiddeld genomen weliswaar ouder dan grote apen zoals chimpansees en gorilla’s. Maar de snelheid waarmee ons lichaam veroudert, ligt niet lager dan bij de dieren. “De levensverwachting van mensen is een soort enigma”, verklaart onderzoeksleidster Anne Bronikowski op Discovery News. “We leven veel langer dan je zou verwachten op basis van onze lichaamsgrootte, morfologie en de snelheid waarmee we ons reproduceren.”

Medicijnen
Toch is de snelheid waarmee ons lichaam veroudert niet uniek in het dierenrijk.

Sociale bloedzuigers

Nachtbrakers
Vampiervleermuizen. Bloedzuigende creaturen die onder de spookachtige gloed van de maan in het holst van de nacht uit hun duistere spelonken kruipen, op zoek naar vers mensenbloed. Een beeld dat tegelijkertijd herinneringen oproept aan een horrorfilm, maar in een afgezwakte vorm toch wel wat raakvlakken met de waarheid heeft. De gewone vampier laaft zich inderdaad wel eens aan het bloed van mensen. Vampiervleermuizen hebben echter een voorkeur voor vee en wild. De dieren vergrijpen zich doorgaans alleen aan mensen als ze geen vierbenige zoogdieren kunnen vinden. In regio’s waar vampiers mensen wel als slachtoffers kiezen, is de natuurlijke wildstand vaak gedecimeerd door ontbossing of overbejaging. Een vampier benadert zijn slapende slachtoffer sluipend over de grond;

Orka Morgan krijgt rechtsbijstand

Foto: ANP
Morgan, de orka die in juni zwaar verzwakt uit de Waddenzee werd gevist, krijgt rechtsbijstand. Volgens verschillende actiegroepen, verenigd in de Orka Coalitie, heeft het zoogdier het recht om zijn vrijheid terug te krijgen. De coalitie heeft zelfs een advocaat in de arm genomen om dit doel te bereiken. Het Dolfinarium in Harderwijk ontraadde in december de orka vrij te laten, omdat het dier dit niet zou overleven. “Boven alles moet er gewerkt worden aan de vrijlating van Morgan zoals de internationale wet- en regelgeving voorschrijft”, zo beargumenteert de coalitie de juridische stappen. Opvallend hoeveel aandacht één orka van diverse actiegroepen en het publiek krijgt, terwijl je over de massaslachting van miljoenen haaien in ieder geval in Nederland weinig meekrijgt. Orka’s worden toch nog veelal gezien als aaibare troeteldieren, haaien als kwaadaardige vreetmachines.

Populariteit kweekvis groeit in Nederland

Foto: Wikimedia Commons

Paling, tilapia, meerval, forel, tarbot, snoekbaars, barramundi en tong, het zijn zomaar wat exotische vissoorten die vandaag de dag op Nederlandse fishfarms worden gekweekt. Daar komt binnenkort een nieuwe soort bij: de yellowtail kingfish (Seriola lalandi), een van oorsprong Australische zoutwatervis. In het Zeeuwse Yerseke zal de vis binnenkort gekweekt worden. Het is een logische stap, want de markt voor kweekvissen groeit en groeit. Op het eerste gezicht lijkt kweekvis een duurzaam alternatief voor wilde vis, aangezien je geen wilde vissen wegvangt uit kwetsbare ecosystemen. Maar schijn bedriegt.

Niet alle theropoden waren vreeswekkende carnivoren

Illustratie: Dennis Finnin/American Museum of Natural History

De theropoden, de onderorde waartoe ook angstaanjagende carnivoren als de Tyrannosaurus rex en de Allosaurus behoorden, zijn altijd voorgesteld als een verzameling bloeddorstige carnivoren. Maar volgens paleontologen van het Field Museum in het Amerikaanse Chicago is dit beeld inmiddels deels achterhaald. Tyrannosaurus en Allosaurus waren inderdaad geduchte predatoren, maar dat gold zeker niet voor al hun familieleden. Nieuw onderzoek wijst bijvoorbeeld uit dat Caudipteryx, die onderdeel uitmaakt van de Theropoda-groep, een snavel had, over weinig tanden beschikte, een lange nek had en zich tegoed deed aan planten. Paleontoloog Lindsay Zanno en haar collega Peter Makovicky onderzochten negentig verschillende theropoden. Daarbij keken zij niet alleen naar de kaak- en tandstructuur, maar onderzochten zij ook het inwendig gestel van de dinosauriër in kwestie.