Shark Week zwicht voor sensationalisme

EyelashDiscovery Channel pakt deze week tussen 21.00 en 23.00 weer elke avond uit met Shark Week. Van jongs af aan was deze themaweek voor mij altijd een van de hoogtepunten van het televisiejaar. Hoewel we tijdens Shark Week nog steeds bij tijd en wijle uitstekende documentaires voorgeschoteld krijgen, kan de programmering me de laatste jaren steeds minder bekoren. Goed onderbouwde en informatieve documentaires, die het foutieve beeld van de haai als breinloze menseneter ontkrachten, moeten steeds vaker wijken voor meer sensationalistisch getinte werkjes. De opener van gisteren, die de omineuze titel Shark of Darkness: The Wrath of the Submarine droeg, was waarlijk een dieptepunt. Er is in de loop der jaren inderdaad wat anekdotisch bewijs opgedoken dat er in de wateren rond Kaapstad een enorme witte haai rondzwemt die de bijnaam The Submarine (de duikboot) heeft gekregen. Maar in Shark of Darkness wordt dit grotendeels speculatieve dier neergezet als een superintelligente menseneter met superkrachten die de laatste decennia al tientallen mensen heeft verslonden. De hoofdmoot van deze als documentaire vermomde B-film wordt gevormd door een bootongeluk dat in 2012 plaatsvond (maar in de film naar 2014 wordt verplaatst). Een toeristenboot zonk toen in de wateren van de West-Kaap, een incident waarbij twee mensen de dood vonden. In de ‘documentaire’ zijn de twee ten prooi gevallen aan de Submarine, een blijkbaar elf meter lange witte haai die  muisstil in het water kan blijven hangen (in werkelijkheid moeten witte haaien blijven zwemmen om zuurstof door hun kieuwen te laten stromen) en zo geduldig wacht tot hij zich op zijn slachtoffers kan storten. In Shark of Darkness zien we zelfs dat de haai rondom het gezonken wrak blijft cirkelen en de nog levende inzittenden naar buiten probeert te lokken. In werkelijkheid komt dit scenario uit de duim van een gewiekste producent en is er geen enkele aanwijzing dat de mythische, en wellicht niet eens bestaande, Submarine betrokken is geweest bij dit bootongeluk. Het nemen van zo’n loopje met de waarheid zou geen ramp zijn als Discovery het publiek duidelijk informeerde over het fictieve karakter van de film. Maar aan het begin verschijnt alleen een disclaimer waarin kort wordt gezegd dat de getoonde gebeurtenissen gedramatiseerd zijn. Een flink en misleidend understatement, want Shark of Darkness wordt uiterlijk wel degelijk gepresenteerd als een documentaire. En de typering ’gedramatiseerd’ kun je voor negentig procent van het vertoonde gerust vervangen door verzonnen. Er worden pseudowetenschappers (in werkelijkheid acteurs) opgevoerd, terwijl ook allerlei ooggetuigen die de legendarische Submarine met eigen ogen gezien hebben acte de présence geven. Ook de meeste, zogenaamd baanbrekende beelden van de superhaai komen in werkelijkheid uit de computer. Zelfs met de plaatsbepalingen (de toponiemen Shark Alley, Houtbaai en Seal Island worden dusdanig door elkaar gehusseld en verkeerd gesitueerd dat je vrijwel zeker weet dat de makers zelden of nooit in de regio zijn geweest) zit de film er hopeloos naast. Ik dacht altijd dat het de missie van Discovery Channel was om mensen te informeren, maar met Shark of Darkness slaat de zender de plank helemaal mis. Dankzij de in dit stukje docufictie gepresenteerde beeldvorming, die naadloos aansluit bij de mythe van de mensenetende eenzaat uit Jaws, worden de lovenswaardige pogingen van serieuze wetenschappers om meer te weten te komen over haaien en hun leefwijze en een realistisch beeld van deze roofdieren te schetsen weer grotendeels teniet gedaan. Maar helaas lijkt ook Discovery de laatste jaren gezwicht te zijn voor de lokroep van het lucratieve sensationalisme. Het werkelijke gedrocht is niet de al dan niet bestaande Submarine, maar de als documentaire vermomde flutfilm Shark of Darkness.

Lees ook:Shark Month op Animal Planet
Lees ook:Het ware gezicht van de witte haai
Lees ook:Het is weer Shark Week!
Lees ook:Een imposante grimas
Lees ook:Witte haaien zwemmen rond in Britse wateren

Eén reactie op “Shark Week zwicht voor sensationalisme

  1. J. Nieuwesteeg

    Als je ergens in het eerste kwartier deze “documentaire” binnenvalt en ervan overtuigd bent dat de amateurbeelden van de toeristen op het bootje echt zijn, dan kan de eerste helft van Wrath of Submarine een angstaanjagende ervaring zijn. Maar de special effects en acteerwerk die erop volgen zijn van zulk blaartrekkend laag niveau dat he onmogelijk is de film als geheel serieus te nemen. Ik vond het begin wel aardig als een sort van “found-footage” docu a-la Blair Witch, jammer dat de rest daar niet op aansluit en uiteindelijk iets is geworden dat eigenlijk niet thuis hoort op een zender als Discovery.

      /   Beantwoorden  / 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Naam

Website

Het kan vijf minuten duren voordat nieuwe reacties zichtbaar zijn.