Schimmel roeit dertig amfibieënsoorten uit in Panama

Foto: National Geographic
Een catastrofale epidemie heeft in een dichtbeboste regio van Panama zeker dertig unieke amfibieën uitgeroeid. Vijf soorten bliezen zelfs plaatselijk hun laatste ademteug uit voordat ze überhaupt door de wetenschap geclassificeerd en beschreven konden worden. De grote boosdoener is een schimmel die amfibieën besmet met de infectieziekte chytridiomycosis. De ziekte heeft wereldwijd vanaf het einde van de jaren tachtig van de vorige eeuw, met name in Zuid-, Centraal-Amerika en Australië al gezorgd voor een ongekende massaslachting in het amfibieënrijk. De schimmel infecteert de huid van een amfibie, maakt het dier lethargisch en lusteloos en fungeert uiteindelijk als de brenger van een langzame dood. Tussen 1998 en 2004 gingen wetenschappers in de rijke regenwouden van het Panamese El Copé op zoek naar genetische informatie over de plaatselijke amfibieën, vooral om uit te vissen hoe kwetsbaar de dieren waren voor de Chytride-schimmel. Maar in 2004 raasde de gevaarlijke schimmel als een allesvernietigende tornado door de nevelige wouden van El Copé. Een storm die zijn letale uitwerking op de plaatselijke amfibieënpopulaties niet miste. “Het ging zo snel dat de oerwoudbodem letterlijk bezaaid was met dode kikkers”, herinnert bioloog Andrew Crawford zich. De eindbalans: 25 van de 63 soorten overleefden de schimmeluitbraak niet, waaronder vijf soorten die wetenschappelijk nog een onbeschreven blad waren. Op globale schaal zijn deze soorten nog niet helemaal van de aardbodem verdwenen, maar de kans dat ze nog terugkeren in El Copé lijkt klein. Bovendien lijkt de amfibieëndodende schimmelziekte zich de laatste jaren verder over de aardbol te verspreiden, mogelijk een gevolg van de toegenomen globalisering. Nu goederen en mensen steeds frequenter van de ene uithoek naar de andere verplaatst worden, kunnen ook ziekten, virussen en schimmels zich veel gemakkelijker verspreiden. “Wat we nu in Midden-Amerika zien is zeer verontrustend. De chytriden zijn fataal voor vrijwel alle amfibieën, ook voor dieren die genetisch evenveel van elkaar verschillen als een rat van een walvis. Je moet er niet aan denken wat er kan gebeuren als zich ook een dergelijk adaptieve ziekteverwekker opwerpt die teert op zoogdieren”, waarschuwt Crawford.